Amosando publicacións coa etiqueta Caetano Veloso. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta Caetano Veloso. Amosar todas as publicacións

30/11/2017

Caetano Veloso: ludolingüista [5]



Hai pouco descubrín un trabalinguas tradicional portugués que di:
A aranha arranha a rã.
A rã arranha a aranha.
Nem a aranha arranha a rã.
Nem a rã arranha a aranha.
Unha delicia case monovocálica, con «erres» e «ene-agás» á esgalla, que pon a proba a dicción do falante máis habilidoso. 

Ao escoitalo, veume á memoria a canción de Caetano Veloso «Qualquer coisa», que encabeza a entrada, tamén acuguladiña cos mesmos sons. 

Máis alá das connotacións eróticas (Mexe qualquer coisa dentro, doida / Já qualquer coisa doida, dentro, mexe), a peza é por enteiro un fermoso trabalinguas musicado no que se entretecen recursos fónicos como a paronimia (palabras diferentes con significantes moi parecidos: aranha, arranha / berro, aterro, desterro, erro) ou a aliteración (repetición dun mesmo son ou dunha mesma serie de sons: Marrakesh, mexe, avexe, deixe / manha, aranha, sanha, ganhe, apanhe / carro, sarro, arranha, aterro, desterro, bezerro...)
Qualquer coisa
Esse papo já tá qualquer coisa
Você já tá pra lá de Marrakesh
Mexe qualquer coisa dentro, doida
Já qualquer coisa doida, dentro, mexe
Não se avexe não, baião de dois
Deixe de manha, deixe de manha
Pois, sem essa aranha, sem essa aranha, sem essa aranha
Nem a sanha arranha o carro
Nem o sarro arranha a Espanha
Meça tamanha, meça tamanha
Esse papo seu já tá de manhã
Berro pelo aterro, pelo desterro
Berro por seu berro, pelo seu erro
Quero que você ganhe, que você me apanhe
Sou o seu bezerro gritando mamãe
Esse papo meu tá qualquer coisa e você tá pra lá de Teerã
Intúo o mestre Caetano, que tiven a sorte de escoitar ao vivo o pasado 30 de abril na Coruña, a recitar o dito da araña que raña mentres compoñía esta peza de celme ludolingüístico. Outra máis do admirado xenio baiano.

06/03/2016

Caetano Veloso: ludolingüista [4]



Hoxe, a historia dun palíndromo accidental: «Irene ri», da canción «Irene» de Caetano Veloso. Xa vimos varias demostracións do xenio ludolingüístico do músico baiano, mais desta vez, ao parecer, o enunciado simétrico non xurdiu á mantenta. Estando no cárcere, pouco antes do seu exilio forzoso en Londres, a Caetano xurdiulle a imaxe liberadora da súa irmá pequena Irene a rir e, de aí, naceu a canción. Uns versos que revelan saudade e un evidente desexo de liberdade.

«Irene ri» gaña valor, ademais, por se converter no propio retrouso da peza.
Eu quero ir, minha gente, eu não sou daqui
Eu não tenho nada, quero ver Irene rir
Quero ver Irene dar sua risada. (bis)
Irene ri, Irene ri, Irene
Irene ri, Irene ri, Irene
Quero ver Irene dar sua risada
Hai outra versión clásica deste tema: a interpretada por Toquinho, Vinicius de Moraes e Maria Creuza no mítico primeiro álbum dos gravados ao vivo na sala La Fusa de Bos Aires. Con todo, no vídeo que encabeza a entrada tedes unha adaptación que o propio Caetano fixo nun concerto do 2011 da canción orixinal do seu Álbum branco (1969).

04/03/2015

Caetano Veloso: ludolingüista [3]



Brillante videopoema de «Batmacumba», tema composto por Gilberto Gil e Caetano Veloso. Unha canción icónica, síntese perfecta entre poesía concreta e tropicalismo. Nela xógase cunha letra que se contrae e que se expande, nunha mestura de ideas de gran densidade suxestiva: «ba» (‘berro tribal’), «Batman» (‘personaxe de cómic’), ieiê (algo así como ‘rockeiro’) e «macumba» (desde ‘rito relixioso ou maxia’ a ‘instrumentro de percusión’).

Outro exemplo máis, musical e festivo, do gusto polo xogo verbal destes xeniais brasileiros.

Aquí deixo un vídeo da versión orixinal d’Os Mutantes (1969) e outra máis recente (1999) dos propios autores xunto con Rita Lee e Tom Zé. Cal vos gusta máis?



22/02/2014

A arte retratista de Paulo Freixinho








Paulo Freixinho é autor de «palavras cruzadas» para diversas publicacións periódicas portuguesas: Caras, Público ou Jornal de Notícias entre outros. Un dos ludolingüistas máis importantes de Portugal ao que, sen dúbida, lle dedicaremos máis entradas.

Hoxe, como acabades de comprobar, toca unha das súas facetas máis orixinais: a de retratista en grellas de encrucillados. Aí están as faces «pixeladas» de John Lennon, Caetano Veloso, Spock, Fernando Pessoa, Ana Frank, Nelson Mandela, Marilyn Monroe e... o Ecce Homo de Borja.  Unhas pezas que o autor chamou «Rostos em grelhas de Palavras Cruzadas» e que non podo deixar de asociar coa arte pop de Warhol. Brillante!

Así explicou Freixinho como xurdiu a idea:
As Palavras Cruzadas com Arte reflectem o meu lado mais artístico [...] Fui desenhador gráfico, artesão e sempre gostei de pintar. [...] Achei que seria interessante e original passar a temática das Palavras Cruzadas para as telas.
Artes plásticas e encrucillados, unha combinación xenial!

04/02/2014

Chico Buarque: ludolingüista [1]



Quen imaxinaría a Caetano Veloso, Gilberto Gil, Chico Buarque e Roberto Carlos, entre outros, a competir nun concurso musical máis próximo a un espectáculo de pressing catch ca a un festival convencional? Pois tan insólito encontro foi real: 1967, III Festival de Música Popular Brasileira. Entre aplausos e apupos dun público apaixonado, soaron as pezas destes artistas únicos (uns mozos daquela). O gañador... Edu Lobo. Recomendo vivamente, de terdes un par de horiñas, gozar do documental «Uma noite en 67»

O vídeo do inicio corresponde á interpretación de «Roda viva», do xenial Chico Buarque. Un tema a ritmo de samba que, como vemos, cativou o público do festival. Velaí vai a letra completa:
Tem dias que a gente se sente
Como quem partiu ou morreu
A gente estancou de repente
Ou foi o mundo então que cresceu...
A gente quer ter voz ativa
No nosso destino mandar
Mas eis que chega a roda viva
E carrega o destino prá lá...
Roda mundo, roda gigante
Roda moinho, roda pião
O tempo rodou num instante
Nas voltas do meu coração...
A gente vai contra a corrente
Até não poder resistir
Na volta do barco é que sente
O quanto deixou de cumprir.
Faz tempo que a gente cultiva
A mais linda roseira que há
Mas eis que chega a roda viva
E carrega a roseira prá lá...
Roda mundo, roda gigante
Roda moinho, roda pião
O tempo rodou num instante
Nas voltas do meu coração...
A roda da saia mulata
Não quer mais rodar não senhor
Não posso fazer serenata
A roda de samba acabou...
A gente toma a iniciativa
Viola na rua a cantar
Mas eis que chega a roda viva
E carrega a viola prá lá...
Roda mundo, roda gigante
Roda moinho, roda pião
O tempo rodou num instante
Nas voltas do meu coração...
O samba, a viola, a roseira
Que um dia a fogueira queimou
Foi tudo ilusão passageira
Que a brisa primeira levou...
No peito a saudade cativa
Faz força pro tempo parar
Mas eis que chega a roda viva
E carrega a saudade prá lá...
Roda mundo, roda gigante
Roda moinho, roda pião
O tempo rodou num instante
Nas rodas do meu coração...
(4x)
Con este texto, Buarque conseguiu canear a censura da ditadura brasileira daquel tempo, pouco espelida polo que se ve, pois non deu recoñecido a metáfora da roda. Ante os desexos de liberdade («A gente quer ter voz ativa. / No nosso destino mandar»), esa «roda viva» representa o goberno militar da época, que unha e outra vez convertía en fracaso calquera tentativa de progreso («Mas eis que chega a roda viva / E carrega o destino prá lá»). E todo isto camuflado entre versos aparentemente inocentes e infantís («Roda mundo, roda gigante. / Roda moinho, roda pião»).

Un xogo de encriptación moi común en contextos de censura e represión. E a guinda... «Roda viva», que lida ao revés é «A viva dor», un bifronte que expresa á perfección o sufrimento e a carraxe ante a opresión. «Roda viva é a viva dor», aí queda o palíndromo do Buarque.

E diredes que desvarío, que ando a buscarlle tres pés ao gato. Podería ser, mais... sabedes que Chico Buarque é un dos mellores palindromistas en lingua portuguesa? Aquí vos deixo algúns dos seus enredos simétricos:
A miss é péssima!
Amora me tem aroma.
Acata o danado... e o danado ataca!
Assim, a sopa só mereceremos após a missa.
Até Reagan sibarita tira bisnaga ereta.
En fin, amante do palíndromo e da metáfora, dálle de novo ao play e... «adora a roda!».

03/03/2013

Caetano Veloso: ludolingüista [2]



Non hai moito gozamos da canción «Zera a reza» de Caetano Veloso e do seu miolo ludolingüístico. Hoxe preséntovos outra con ese mesmo aquel: «Julia/Moreno» (Araçá Azul, 1972), unha peza que sempre me engaiolou pola súa beleza e polo seu misterio.
Julia/Moreno
Uma talvez Júlia
Uma talvez Júlia não
Uma talvez Júlia não tem
Uma talvez Júlia não tem nada
Uma talvez Júlia não tem nada a ver
Uma talvez Júlia não tem nada a ver com isso
Uma Júlia...
Um quiçá Moreno nem
Um quiçá Moreno nem vai
Um quiçá Moreno nem vai querer
Um quiçá Moreno nem vai querer saber
Um quiçá Moreno nem vai querer saber qual era
Um Moreno...
A composición non parece contar unha historia e aseméllase a un simple enredo de expansión sintáctica. Como pezas dun mosaico que se van engadindo sucesivamente, o texto recorda a poesía concreta brasileira vista unhas entradas atrás. De sabermos que Caetano compuxo este tema cando estaba a agardar o nacemento do seu primeiro fillo, o misterio queda revelado: monótonas series repetidas que reflicten o tempo que se alonga e a angustia da espera; enunciados que medran e medran para representaren a vida en xestación; unha dúbida («talvez», «quiçá») sobre o sexo do futuro fillo: será nena («Júlia»)?, será neno («Moreno»)?

En fin, outro brillante xogo de palabras de Caetano Veloso!

12/01/2013

Caetano Veloso: ludolingüista [1]



Sempre é bo momento para escoitar o meu admirado Caetano Veloso, un dos músicos brasileiros máis influentes das últimas cinco décadas. Tan maxistral músico como poeta, Caetano é un innovador que decote se interesa por tirar o máximo proveito ao xogo verbal nas súas pezas.

A canción anterior, «Zera a reza» (Noites do Norte, 2000), é un deses claros exemplos de verdadeiro afán ludolingüista:
Zera a Reza
vela leva a seta tesa
rema na maré
rima mira a terça certa
e zera a reza
zera a reza, meu amor
canta o pagode do nosso viver
que a gente pode entre dor e prazer
pagar pra ver o que pode e o que não
pode ser
e pureza desse amor
espalha espelhos pelo carnaval
e cada cara e corpo é desigual
sabe o que é bom e o que é mau
chao é céu
e é seu e meu
e eu sou quem n
ão morre nunca
vela leva a seta tesa
rema na maré
rima mira a terça certa
e zera a reza 
      
Unha xenial primeira estrofa a base de anagramas silábicos (vela-leva, seta-tesa, rema-maré, rima-mira, terça-certa, zera-reza) que poderiamos traducir deste xeito: «vela (candea e vela do barco) leva a seta (frecha) tesa / rema na marea / rima mira no martes (terza feira) correcto / e reduce a cero o rezo». Desde este inicio, a canción é un convite a abandonar o rezo á divindade tradicional e propón seguir un novo deus que verdadeiramente une e libera os seus fieis: «o samba», «o carnaval».

Fieis da ludolingüística, prometo volver con máis Caetano. Ben o merece!
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...