Letroca: para xogar sen parar

Para os amigos dos xogos de palabras, preséntovos o Letroca, un enredo en liña tan sinxelo como adictivo. Por desgraza, só coñezo a versión orixinal en portugués. Con todo, non é difícil aproveitalo para poñermos en práctica a nosa axilidade mental e os nosos recursos léxicos.

O xogo, que lembra a proba de lingua do popular Cifras e letras, consiste en formar cantas palabras se poida coas letras dispoñibles. A maior número de vocábulos, máis puntos. Iso si, só valen as palabras listadas en cada fase. Cantas palabras poderías formar con esta serie de letras: A - R - A - D - I - S? Vexamos: asa, dar, día, saír, saia, saída, adiar, risada... e aínda quedan moitas máis.

Hai dúas opcións, xogar cada fase nun tempo de tres minutos ou facelo sen límite de tempo. Ademais, se se consegue acertar o anagrama co máximo de letras, pódese pasar directamente á seguinte fase.

En fin, un xogo para comezar e non parar que permite mellorar o noso portugués e, á vez, o noso galego.

«Verbas van», novo concurso

O deseñador Manuel Viqueira creou esta cabeceira para o novo programa Verbas van, substituto do veterano Cifras e Letras na grella da TVG. Despois dunha andaina de máis de sete anos, o pasado luns 1 de abril o antigo concurso deu paso a esta nova versión que, no esencial, segue a mesma estrutura: dous concursantes compiten por un premio en metálico e polo dereito a regresar un novo día, dous expertos colaboradores (Jorge Mira e María Canosa) ofrecen e comentan as solucións ás probas e, finalmente, un presentador (Paco Lodeiro) conduce, cunha chea de retranca, o programa.

Con todo, si hai algunhas novidades nas súas probas:

O concursante novo escolle entre dúas palabras propostas polo presentador, determinando así o contido das preguntas. Cada un afronta cinco probas seguidas: formar, a xeito de anagrama, tres palabras (de 7, 8 e 9 letras) relacionadas co tema do día, unha pregunta de Ciencias e unha batería de cálculos numéricos.

Despois destas quendas individuais, ambos os dous concursantes enfróntanse no «Man a Man», onde é crucial a rapidez ao activar o pulsador. Esta fase consta de dúas probas: unha de Letras, «Verba vén»; e outra de Ciencias, «Botacontas».

Deseguido, chega o panel final, «Chegar e Encher», onde cada concursante debe resolver a súa columna de seis palabras, das que aparecerán as dúas primeiras letras, tras escoitar as correspondentes definicións. Esta proba final é decisiva xa que a puntuación que se pode obter é moito maior ca nas dúas primeiras fases. O concursante que consiga sumar máis puntos en total obterá 500 € e a permanencia no concurso.

En fin, un novo espazo que busca seguir o ronsel de éxito de Cifras e letras poñendo a proba o noso enxeño e o noso coñecemento da lingua.

Sonoros versos tautogramáticos

Yolanda Castaño xa apareceu neste blog un tempo atrás como presentadora do popular concurso Cifras e letras. Na entrada de hoxe, a poeta nada en Compostela ocupa un papel protagonista como autora dun título máis da nosa «bibliografia ludolingüística básica»: Elevar as pálpebras (1995). Trátase da súa primeira obra, un poemario que aborda a temática erótica cunha perspectiva feminina e feminista e que zumega sensualidade e ton lúdico. Unha boa proba disto é o poema «Abecedarios baleiros» no que Castaño ensaia o a técnica do tautograma.

Un tautograma (do grego tauto- ‘o mesmo’ -grama ‘letra’) é un verso ou un poema formado por palabras que comezan pola mesma letra. A autora logra crear, en forma de suxestiva e sonora enumeración, un gran texto tautogramático que percorre, letra a letra, todo o noso abecedario.

Abecedarios baleiros
Abecedarios de azar amargurado.
Beixos de baldíos balorentos.
Camposas cansas de cinza cega.
Chairas de chumbo chaguazoso.
Dor de debuxos desfigurados.
Esvaemento de esperanzas ebrias.
Fumes fuxidos de fogaxes fríxidas.
Gándaras de galaxias grises.
Hecatombe de herméticas herdanzas.
Idiomas de idades inaprensibles.
Lentura lene de lánguida laceira.
Mares de macias mágoas mancadas.
Nubes de náufraga nudez.
Outono de olladas orfas.
Poeira de pedra prateada.
Queixume de quietude queda.
Recendos raros de relentos rotos.
Saraiba de sorrisos secos.
Templos temperáns de torpes tentos taponados.
Universos de utopías últimas.
Vales vacíos de vagos vapores vagabundos.
Xardíns xementes de xarope xélido.
Zodíacos de zume zugado que zozobra.

Este texto de Yolanda Castaño, peza singular na nosa fauna ludolingüística, non pasou desapercibido para os nosos lectores máis novos e en blogs coma este ou estoutro podemos atopar novos poemas tautogramáticos inspirados nel.

Quen se anima a crear outro/s tautogramas?

«Cifras e letras» para a sobremesa

Vaia remontada in extremis! Como acabamos de ver, esa «anestesia» supuxo o remate da estadía de 95 programas do máximo campión da versión galega de Cifras e letras: Fer (Fernando González Vázquez), profesor de autoescola de Cangas.

Postos a xogar coas palabras, non podia faltar a faceta televisiva da ludolingüística. E aí temos Cifras e letras. Cada sobremesa, milleiros de galegos (se o traballo ou a sesta o permite) enredamos a facer contas e a combinar letras co noso concurso máis veterano, que se emite desde o 2006.

Conducido por Paco Lodeiro, conta como expertos co físico Jorge Mira e coa escritora María Canosa (antes Yolanda Castaño). Trátase dunha adaptación do concurso orixinal francés Des chiffres et des lettres, que naceu aló polo 1956.

No que ás letras se refire, o xogo consiste en formar unha palabra o máis longa posible con nove letras (vogais e consoantes) proporcionadas aleatoriamente, e nun límite de 30 segundos. Cada letra da palabra formada supón un punto, e se é de 9 letras, como acabamos de ver, o premio son 18 puntos. Esta combinación de letras recorda á tecnica do anagrama, á que dedicaremos vindeiras entradas.

En fin, cal é a palabra máis longa que poderiades formar con cada unha destas series? Ollo, todas permiten facer voces de 9 letras.

O C E T C O L H A             A T R U G A T R A

H A C H E L C U M             R E R A F R I R A

Solucións á análise dos chistes de Luís Davila (12-4-2012): Prefixación (pre-parado - preparado)  / Homofonía (e vai - ebai) / Polisemia (seguro ‘contrato’ - ‘dispositivo’) / Paronimia (anual - anal).