O gran reto «cinematotipográfico»

Para lle dar a benvida ao novo ano, un xogo! Cantas destas letras sodes quen de asociar a un filme?

Se vos gusta o cine e a tipografía, xa tedes o voso pasatempo ideal! Navegando pola rede dei con «The Empire Poster Quiz», un concurso (cuns aniños xa) que consiste en adiviñar os filmes de cuxos carteis foron tomadas unhas letras. A proposta ludolingüística xurdiu da revista Empire, a publicación especializada en cine máis vendida no Reino Unido.

Aló atrás xa vimos o rendemento lúdico desta combinación de tipografía e cine. Con todo, esta idea pareceume caralluda! Unhas letras resultan bastante fáciles e outras difíciles abondo. A vantaxe é que se pode comprobar directamente de que filme se trata. Iso si, de evitardes a tentación de acudir ás solucións, seguramente precisaredes mergullarvos en google para dar co título orixinal en inglés (todos son filmes de fala inglesa). Eu dei adiviñado uns 10 do total de 46.

Quen se anima? Seguro que tamén é divertido facelo en grupo.

A xogar con «Lyricstraining»

Cada pouco tempo, como ben sabedes, en Xogosdelingua prescribimos unha pequena dose de karaoke. Poucas ferramentas máis lúdicas e entretidas para a aprendizaxe de idiomas ca o invento de Daisuke Inoue.

Ben o saben os creadores de Lyricstraining, unha web que permite, de balde, practicar varias linguas mentres vemos vídeos musicais. Os idiomas dispoñibles, polo de agora, son o inglés, o francés, o alemán, o castelán, o italiano, o neerlandés e o portugués.

O funcionamento é ben sinxelo, escóllese un videoclip e un nivel de dificultade (principiante, intermedio, avanzado ou experto). No nivel máis doado, reprodúcese o texto da canción só cuns poucos ocos en branco que o xogador debe completar. Mentres que ao elixirmos un nivel máis difícil a letra aparece cun maior porcentaxe de ocos en branco. Poténciase así tamén a capacidade de memorización.

Un xogo entretido e, asemade, de grande utilidade didáctica. Préstache intentalo, por exemplo, con «Twist and shout» de The Beatles ou con «Leãozinho» de Caetano veloso? A cantar!

Rap lipogramático

Andrew Huang é un músico estadounidense que se deu a coñecer a través dunha canle de seu en Youtube: Song Challenge. Nela presentaba diferentes traballos baseados na busca constante da experimentación e da creatividade: desde pezas coa única base sonora dos botes dun balón de basket a outras interpretadas en cinco idiomas distintos.

O enredo musical de Huang que máis me encheu o ollo foi este rap lipogramático. Un brillante exercicio de estilo no que prescinde por completo da vogal «e», na mellor tradicion ludolingüística de Laso de Hermione, Franz Rittler, Ernest Vincent Wright ou Georges Perec. Aquí podes atopar a súa letra completa.

Unha proba máis de que, ás veces, as limitacións e restricións poden ser un grande estímulo para a imaxinación.

«Bertolina», a canción do verán

A esta altura, case un millón de visualizacións en youtube! Recoiro! Un fenómeno viral na nosa lingua do que non coñezo precedentes. Esta «Bertolina (a Adrenalina galega)» ben merece un lugar en xogosdelingua. Un tema cheo ritmo e humor que parodia o vídeo «Wisin» de Ricky Martin e Jennifer Lopez. Velaquí, dereitiña do noso agro e a lombos da segadora, a canción do verán!

Para a xente de Páramo Pictures (Daniel Moreiras, Xoán Mallo, Iván Capón e María Porteiro), «Bertolina» é o terceiro grande éxito despois de «Ferti món» (versión do «Wrecking Ball» de Miley Cirus) e de «Vou estalar» (interpretación libre do «Gangnam style» de PSY). Para saberdes máis, recomendo este artigo do Diario de Pontevedra. 

Canta, baila e ri a escachar con esta nova peza do noso karaoke!

«Let’s play word games!»

Wordgames é unha web imprescidible. Centos de xogos de palabras en liña e de balde; en inglés, iso si. Hainos de todos os tipos: encrucillados, sopas de letras, distintas variedades do aforcado, xogos de habilidade co teclado e moitos outros. Aí van só catro:

 

Letter Scramble
As letras van aparecendo ao chou e sen parar. Se non es rápido, acabarás cunhas cen letras amoreadas por todo o taboleiro. Para ir eliminándoas, debes crear palabras con elas. Cantas máis letras conteñan eses termos, máis puntos consegues.

 

Zombie Typocalypse
Chegou a apocalipse zombi! É a hora de demostrar a túa habelencia co teclado para poder sobrevivir. O bo é que para deixar fritos os zombis só tes que escribir a palabra que hai sobre eles. Iso si, faino antes de que te alcancen eles a ti.

 

Hangman
Unha nova e mellorada versión do clásico aforcado, ideal para ampliar e reforzar o vocabulario. Escolle unha categoría (animais, froitas, partes do corpo...) e comeza a premer nas letras do teclado ata descubrir de que palabra se trata. Se o aforcado acaba por pendurar completo, perdiches.

 

Canufit
Un orixinal crebacabezas no que cómpre empregar a lóxica, a atención e a intuición para encaixar letras de palabras dentro de imaxes. Espreme os miolos: xira e move as letras ata conseguir situalas correctamente. Un xogo a medio camiño entre o enredo coa tipografía e a arte abstracta. Xenial!

A xogar co Portal das Palabras

Como moitos de vós xa saberedes, botou a andar o Portal das Palabras, un proxecto en liña da Real Academia Galega e da Fundación Barrié que busca difundir o noso léxico de forma dinámica e lúdica. O portal inclúe vídeos divulgativos, xogos, recursos didácticos e mesmo unha actualización do dicionario virtual da RAG (con sistemas de busca avanzada, sinónimos e versións para dispositivos móbiles).

Como xa comentei nalgunha ocasión, botábanse en falta na arañeira iniciativas que permitisen un achegamento lúdico á nosa lingua. Por sorte, este imaxinativo proxecto vén encher un chisco ese baleiro. Deseguido preséntovos os xogos en liña que ofrece o Portal das Palabras e a súa descrición:

Canto sabes?
Hai que escoller os sinónimos ou as palabras que se relacionan entre si. O nivel vén indicado polas barras da iconiña (inicial, unha; medio, dúas; superior, tres).

Dimo con letras
Despois de escoitar un termo hai que escribilo correctamente. É para comprobares a ortografía que sabes.

Apunta ben
Temos unha serie de imaxes ás que lles hai que poñer nome. Estes escóllense dunha listaxe de termos que presentamos.

A ver se dás...
Sobre un termo, hai que escoller a definición que mellor se achegue ao seu significado.

Verdadeiro ou falso
Preséntase unha frase na que se destaca un termo. Hai que dicir se a oración é verdadeira ou falsa. Podes escoller o nivel que che interese.

Opa!
Hai que lles dar a volta ás cartas e sinalar as que se relacionan entre si.

Só unha vale
Achégase unha definición e hai tres termos entre os que escoller un. É dicir, das tres palabras, só unha vale!

Parabéns á RAG e á Fundación Barrié por sacar adiante un proxecto tan valioso como necesario. Unha delicia para maiores e pequenos con gusto por xogar coa lingua e por aprender!

«Fronkonstein» ou «Frankenstein»

Que difícil é iso de pronunciar linguas estranxeiras! E máis se falamos de nomes propios! Nesta escena do maxistral filme O novo Frankenstein (Young Frankenstein, 1974) temos un bo exemplo disto: «Frederick Fronkonstein» ou «Frodorick Frankenstein»? «Igor» ou «Aigor»? Ha, ha, que barullo!

E quen non lembra esta inesquecible versión do clásico «In the ghetto», de Elvis Presley, a cargo do Príncipe Xitano. Se non a coñeciades, sentade antes de escoitala, non vaia ser!

Pois xa temos outra perla para esta antoloxía cómica dos erros de pronuncia: o noso presidente, mr Núñez, e o seu intento de nomear o grupo folk irlandés The Chieftains: «Tis che tein», «Te chis tain», «Lin cheins tin», «Liechtenstein»... Uf! Velaquí tedes o «temazo» que inspirou este «descoido presidencial». Seica arrasa na arañeira.

Para todos eles, e para vós tamén, hai unha web ben xeitosa, forvo.com. Nada en Euskadi, hoxe é a guía de pronuncia máis grande do mundo. Se algunha vez vos preguntastes como se pronuncia unha palabra en calquera idioma, este é o lugar ideal para resolver a dúbida. Pedide axuda e alguén pronunciará esa voz para vós, e á vez vós tamén podedes axudar a outros da mesma forma. Unha iniciativa que ademais permite descubrir e escoitar, nunha mesma lingua, diferentes pronuncias dunha palabra (variedades dialectais). Un bo exemplo das vantaxes da cooperación na rede.

Por certo, aquí tedes as pronuncias que forvo.com ofrece de Frankenstein e de chieftain. Para aprender, nunca é tarde.

En todo caso, que non se me interprete mal. Viva o erro! Que impere o espírito ludolingüístico! Que sería do xogo sen erros? Que sería da aprendizaxe sen erros? Equivocarse é o primeiro paso! «Tropezando ao camiñar apréndese a non caer». Falantes do mundo (paleofalates, neofalantes...), errade sen medo! Mais falade!

Practicaches xa o «googlewhacking»?

Pensas que é doado atopar un único resultado no buscador de Google introducindo nel só dúas palabras? De aceptares o reto, estás a practicar googlewhacking (que se traduciría como «zouparlle ao Google»).

Se despois de escribir eses dous termos no cadro de busca e de activar a procura, podes ler «1 resultado», entón conseguiches un googlewhack e venciches a Google. 

Este estraño entretemento non é novo, naceu hai xa uns dez anos na rede. Seica o pai da criatura é un geek estadounidense, un tal Gary Stock. En xaneiro do 2002, o mozo escribiulles un correo electrónico aos seus amigos no que lles contaba que se fixera adicto «a buscar en Google combinacións de palabras inglesas de uso común que tivesen a menor frecuencia de aparición nas páxinas web». Desde entón o fenómeno estendeuse como a pólvora ata se converter nun xogo global.

As súas regras son simples:

1. Non se usan comiñas na busca.
2. As palabras da procura deben estar rexistradas. En inglés tómase como referencia a base léxica de dictionary.com, no noso caso poderiamos utilizar o Vocabulario ortográfico da lingua galega (Volga).
3. A páxina debe ser un artigo real. Non son válidas simples listas de palabras.

O googlewhacking revélase así nunha útil ferramenta para medirmos a semellanza ou proximidade semántica entre dúas palabras. Aparece en máis páxinas a parella «xouba espiña» (2.550 resultados) que «xouba aférese» (7 resultados).

Noutros idiomas con máis presenza en Internet supoño que será doado dar con estes pares de palabras cun único resultado. En galego, dá bastante traballiño. Despois dun bo anaco, eu atopeivos, por exemplo, esta posibilidade: «xeomorfoloxía - bertorella» deume 1 resultado (descontando 2 que correspondían a listas de palabras).

Proposta de actividade: zóupalle ao Google ata atopar outros pares de palabras de único resultado.

Solución á tradución do episodio de Félix, o gato (XX-X-2013):

Gato Félix: Que hai do meu leite?
Home: Non o has comer ata que resolva este encrucillado.
1. Vertical: Atópase principalmente en Rusia.
Gato Félix: Déixame intentalo a min.
Gato Félix: Se tan só puidese chegar a Rusia.
Gato Félix: Recoiro! Estou en Rusia! Agora a resolver ese encrucillado!
Ruso: Espía!
Bang!
Complot para a revolución!
Gato Félix: Non me tocaron.
Home: Tes xa a palabra de sete letras, que se atopa principalmente en Rusia?
Gato Félix: Non. Todo en Rusia era un problema.
Home: «Problema», iso é.

Escola Games: aprender xogando

Aprendizaxe e diversión. A fórmula perfecta para os máis cativos. E ademais con atraentes animacións e efectos sonoros. Isto é o que nos ofrece a web gratuíta de xogos educativos Escola Games. Iso si, en lingua portuguesa.

Máis de 50 xogos relacionados coas Matemáticas, coa Xeografía, coa Historia, coas Ciencias Naturais e tamén coa Lingua. E todos coas correspondentes indicacións sobre a súa aplicación didáctica.

Os xogos lingüísticos abordan un abano moi amplo de contidos: ortográficos, fonéticos, morfolóxicos, léxicos... Estes son algúns deles:

Laboratório das sílabas: xogo de alfabetización cos sons das sílabas.

Separe as sílabas: xogo de recoñecemento de sílabas que reforza a escrita correcta das palabras.

Pesca letras: xogo de formación de palabras «pescando» as súas letras.

Aprendendo o alfabeto: xogo que favorece a visualización e a memorización do alfabeto.

Sopa de letrinhas: xogo semellante ao aforcado que reforza a aprendizaxe da ortografía. 

Masculino e feminino: xogo de clasificación de palabras segundo o seu xénero.

Jogo do plural: xogo para comprobar o coñecemento da formación do plural.

Un portal brasileiro moi recomendable para achegar os nosos rapaces á familiaridade entre galego e portugués. E tamén, se o desexamos, para traballar aspectos gramaticais con gran coincidencia entre os ambos os dous idiomas. Mágoa que na rede non haxa máis sitios de noso coma este.

«Word as Image»: deseños xeniais

Sempre me atraeu o xogo de ver máis aló do uso convencional das letras e, armado de lapis e papel, descubrir a maxia das súas infinitas posibilidades expresivas.

O autor dos orixinais deseños anteriores é Ji Lee e leva tamén décadas a enredar nesta idea. Lee é un deseñador gráfico nado en Seul que traballou como director creativo de Google e que agora ocupa o mesmo posto en Facebook. O seu proxecto Word as Image naceu na universidade, cando nunha clase de tipografía lle encargaron estudar a fondo a forma das palabras, explorando todo o seu potencial creativo. De aí xurdiu o reto: crear unha imaxe a partir dunha palabra, usando só as letras da palabra en si, sen engadir elemento extra ningún.

Despois de dúas décadas, este traballo concretouse nun libro, nun vídeo e nunha web. O libro presenta preto de 100 imaxes xurdidas do esforzo creativo de Ji Lee. O vídeo, como acabamos de ver, recolle unha selección de xeniais animacións desas palabras, cada unha con movemento e son que reforzan o seu significado. E finalmente, na web podemos atopar consellos para crear novos deseños e a posibilidade de compartilos.

Un xogo cheo de creatividade que axiña asociamos a certas pezas da poesía concreta e da poesía visual. Déixate levar polo engado destes deseños e descubre ti máis imaxes ocultas nas palabras. Ánimo!

Tanto tautograma tenme tolo

Xa vimos nun post anterior en que consisten os tautogramas. Pois ben, aló polo 2 de febreiro 2008, o poeta Igor Lugrís, a través do seu blog persoal, lanzou ao mar aberto de Internet unha brillante proposta que chamou «Escreve o abecedário!». Nela animaba a crear textos con vontade literaria que contivesen só palabras coa mesma letra inicial, é dicir, tautogramas.

Nesa mesma entrada, Lugrís ofrecía xa algunhas pezas a xeito de modelo, coa letra «a», coa letra «b», coa letra «c» e coa letra «d».

Só uns días despois, a tamén poeta Estíbaliz Espinosa recollía a luva e no seu propio blog, nunha entrada chea de humor e retranca, presentaba un coidado tautograma en «m».

Posteriormente, vítimas dun efecto viral, foron aparecendo na arañeira novos autores tautogramáticos. Así temos este texto en «s» ou estoutro en «n».

En fin, unha mostra de virtuosismo ludolingüístico algo arredada no tempo, mais que proba ás claras o poder contaxioso e expansivo da rede.

Un verán para xogar na arañeira

Non descubrimos nada se falamos das posibilidades que ofrece Internet no eido da aprendizaxe de idiomas. Ben utilizada, esta arañeira que nos a trapa a todos é unha fonte continua de recursos que nos achegan á lingua dunha forma lúdica.

Aproveitando a chegada do verán, dedicamos esta entrada a presentar unha escolma das ligazóns para que os máis cativos xoguen, aprendan e gocen coa lingua. Algunhas delas son, de seguro, ben coñecidas; con todo, velaí van, clasificadas por idades:

Educación Infantil

http://cativadas.opaco.org/inicio.swf
Proxecto de Educación Infantil con xogos e actividades organizadas por centros de interese (o corpo, os animais, as letras...) e presentadas pola simpática ratiña Lola.
http://www.lavacaconnie.com/connie_galego/home.htm
Web oficial desta coñecida vaca creada por Neptuno Films (empresa dedicada á animación audiovisual para os máis pequenos). Contén xogos, actividades e contos interactivos para compartiren nenos e pais.
http://www.edu.xunta.es/xogaconfervello/
Xogos en liña protagonizados polo morcego Fervello, polo can Farragús e polos nenos Fuco e Xana. Deseñados para un achegamento lúdico á lingua galega, ademais favorecen a memoria visual, a coordinación óculo-manual, a creatividade...
http://www.osbolechas.com/
Web oficial deste popular grupo de amigos creados por Pepe Carreiro. Despois de rexistrarnos podemos acceder a láminas para colorear, xogos de vocabulario e mesmo un karaoke. Tamén ofrece unha sección de novas.

Educación Primaria

http://www.edu.xunta.es/xogos/aforcado/aforcado.html
Da man de Miro Ramiro, accedemos ao divertido xogo do aforcado: cómpre descubrir a palabra agochada dicindo letras. Só hai cinco oportunidades antes de que o lume queime o Meco.
http://www.edu.xunta.es/preguntoiro/
Xogo interactivo de preguntas e respostas con diferentes modalidades (estándar, desafío e maratón) e diversas categorías (lingua, literatura, historia, bioloxía, refráns...)
http://www.meninos.org/mundodemilu/xogos.htm
Xogos do portal da Fundación Meniños: traballan a educación en valores e achegan os nenos, de forma amena, aos dereitos da infancia e ao coñecemento de diferentes culturas e modelos de familia.
http://centros.edu.xunta.es/ceipdepalmeira/rato_plant02.htm
Amplo abano de actividades interactivas elaboradas no CEIP de Palmeira e penduradas desde hai tempo na rede. Da man do rato Paco, accedemos a xogos de lingua (encrucillados, sopas de letras) e a moitos outros.