Hai xa tempo dei en Microsiervos con esta imaxe. Palabras que crecen e decrecen penduradas en gran formato no exterior do Instituto Cervantes, en Madrid. Un enredo verbal que consiste, sen máis, en facer series de voces correctas cun número crecente (ou decrecente) de letras, de xeito que as maiores inclúen dentro delas as menores: id, vid, vivid, revivid, sobrevivid.
Este xogo de palabras lembra en parte as «bólas de neve» do grupo Oulipo. Unha «bóla de neve» é un poema cuxos versos están compostos por unha única palabra, co requisito de que cada unha teña unha letra máis cá anterior (se a serie vai en orde crecente) ou unha menos (se vai en orde de crecente). Por exemplo:
Aí está a bóla verbal rodante a medrar letra a letra pola ladeira nevada abaixo, ata onde a imaxinación nos dea. E coa bóla a se derreter, perdería unha letra en cada verso. Outro exemplo máis da produtividade das restricións destes xenios oulipenses.
Gonzalo Navaza volve á nosa «bibliografía ludolingüística básica». Despois de Elucidario e d’A torre da derrota, hoxe, con todos vós, Libra(2000), obra coa que Navaza gañou o premio Premio Martín Codax e o Premio da Crítica Española. Trinta e seis poemas de carácter heteroxéneo no temático e no formal entre os que podemos atopar pequenas alfaias ludolingüísticas. Só tres exemplos:
En «Vocálicas», atopamos un coidado xogo fónico consistente en versos monovocálicos, de tamaño decrecente, que se suceden seguindo a orde estrita «a - e - i - o - u».
Vocálicas
Cada palabra ar-
de, breve
iris
no
sur.
A palabra amaga
sempre
finxin-
do
luz.
En «Anagramática (trocas de Rosalía)», Navaza demostra a súa destreza elaborando un fermoso poema dedicado a Rosalía de Castro cuxos versos son anagramas do nome da nosa escritora máis universal.
Anagramática (trocas de Rosalía)
Claro Sar, doíaste.
Calor da rosa es ti,
correa das loitas,
crótalo das eiras.
Toda cal roseiras
traes ar do social.
Arda así certo sol.
Solta Corsaria,
claror de ti a soas.
Trae ríos calados
ó acerto das liras.
E, por último, «De obrigada melodía (solfa do fado)», uns dos meus preferidos pois nel o autor enreda a construír os seus enunciados combinando os nomes das notas musicais, como se adoita facer tamén nos xeróglifos.
De obrigada melodía
(solfa do fado)
A neve na noite cae
e faladosol durmido.
Folerpa a folerpa mido
o azul do seu dondo don. Fala do sol sumido
sobre o lar desolado
en que resido
coma se fose a idade
a caer.
Eu mido,
só no sollado,
a lena cadencia mol
desa neve, ladosol. La con que mido o latexo do meu tempo esfarelado.
O ton do alén, o son calado
da música que vén doladodofado.
Como vemos, poemas de miolo lúdico que non son simple artificio baleiro. Explícao ben aquí, Luciano Rodríguez:
As segundas intencións, os xogos de palabras, a procura de significados ocultos son aspectos que o autor de Libra manexa con habelencia. Mais isto en ningún momento debe facernos pensar que considera a creación literaria como un xogo ou un pasatempo. Todos estes recursos, así como outros artificios do verso ou da prosa, teñen en Gonzalo Navaza un dos máis hábiles executores na literatura galega actual, pero sempre están en función dos contidos e non como simples recursos que só manifestarían destreza e habilidade.
E en Libra aínda hai máis. Anímase alguén a crear novos poemas seguindo estes tres modelos?
Sempre resulta gratificante saber que as propostas que un lanza á arañeira teñen certa acollida e utilidade. No comentario de hoxe recollo un exemplo da forza da rede para mellorar e expandir unha idea.
Velaí unha escolma de cinco magníficos microrrelatos ilustrados da amiga Churrusqueira, publicados no seu Zarampagalegando baixo o epígrafe Conta6. Animouse a deseñalos, conta ela, a raíz da divulgación aquí, en Xogosdelingua, da lenda urbana segundo a cal Hemingway escribira a súa coñecida novela de seis palabras «For sale: Baby shoes. Never worn.» para gañar unha aposta.
E a amiga Churrusqueira aló foi, de cabeza. Unha imaxinación privilexiada a súa, da que xermolaron todas esas historias xigantes condensadas en só seis palabras, que contan tanto polo que din como polo que calan. Ah! E coa forza da imaxe e da tipografía para pechar o círculo!
Vaia zoupada! Un deses gifs de poder hipnótico co cómico trompazo dun malabarista do ioió. Non sei se perdeu os dentes. En todo caso, mesmo sen dentame, o protagonista podería participar perfectamente no noso 2º Certame de Microrrelatos Aconsonánticos.
Como vemos en Cotovía, un marabilloso recurso do IES Aquis Celenis (Caldas de Reis), o galego posúe un rico sistema vocálico. De feito, o curioso é que na nosa lingua resulta doado darmos con enunciados compostos só por vogais. Hai un ano, tal día como hoxe, 14 de outubro, lanzabamos aquí a proposta de crear relatos mínimos cunha única condición: que carecesen por completo de sons consonánticos. Houbo brillantes achegas. Hoxe, 365 días despois, propoñémosvos de novo o reto. Aquí vai un de colleita propia.
Queda aberto, daquela, o 2º Certame de Microrrelatos Aconsonánticos. Fagan xogo!
Ás veces a lenda dun escritor ou escritora supera sobradamente a súa biografía. Cóntase que Ernest Hemingway adoitaba reunirse cun grupo de amigos (actores, escritores, pintores, xornalistas...) no bar do Hotel Algonquin de Nova York. Seica unha noite, algo afectado polo alcóhol, Hemingway propuxo unha aposta sobre cal deles sería quen de facer unha novela con só seis palabras. Este miniconto, ademais, debía provocar o choro ou unha fonda tristura en quen que o lese.
Ao parecer, daquel desafío xurdiron varios microrrelatos. O seguinte é o atribuído a Hemingway:
For sale: Baby shoes. Never worn. ("Véndese: zapatos de bebé. Nunca usados").
Nada se pode asegurar sobre a veracidade da anécdota; con todo, o miniconto é ben fermoso. Unha desas historias mínimas que sobresae máis polo que omite que polo que di. Omisión de información deliberada que amplifica as posibles interpretacións do relato. Todo está «fóra do texto».
No ano 2010 desenvolveuse Six Word Story Every Day, unha colaboración entre Van Horgen, escritor, e Anne Ulku, deseñadora grafica. Nas súas palabras: «unha exploración narrativa diaria pola lingua e pola tipografía». 365 historias mínimas presentadas cos máis impactantes deseños e tipografías.
Six Word Stories é unha web que recolle, en inglés, historias de seis palabras como máximo. Mágoa que o sitio estea inactivo desde o 2014. Sería un grande recurso para poñerdes en práctica o voso inglés e engadirdes os vosos propios microrrelatos. Podedes gozar, iso si, das marabillas hiperbreves xa publicadas, que mesmo se
ofrecen clasificadas por categorías: crime, humor negro, sexo, xogos de
palabras... Aí van algunhas.
Flea flew from Fifi for Fido. («A pulga voou de Fifi a Fido»), Yalubill M.L. (7/9/2012)
You’re not a good artist, Adolf. («Vostede non é un bo artista, Adolf»). Myoldaccntwasdeleted (2/28/2014)
Voyager still transmitted, but Earth didn’t. («A Voyager aínda transmitía, mais a Terra non»). ErasedCitizen (2/14/2014)
Grupo surrealista en 1930. Da esquerda á dereita: Tzara, Eluard, Breton, Dalí, Arp, Tanguy, Ernst, Crevel e Man Ray.
O cadáver exquisito é unha técnica ideada hai case 100 anos polos surrealistas. Estes inspiráronse nun vello xogo. Nel os participantes escriben un texto por quendas nunha folla de papel que, ao ser dobrada en cada intervención, impide que se coñeza o traballo dos demais. Esta forma de creación colectiva, ao introducir o azar no proceso creativo e ao reducir á mínima expresión a vontade consciente do autor, axeitábase á perfección aos postulados daqueles primeiros mozos dadaístas.
Adoita atribuírse o primeiro cadáver exquisito ao traballo conxunto dos poetas Robert Desnos, Tristán Tzara e André Breton, aló por 1925. O texto que crearon dicía: Le cadavre exquis boira le vin nouveau («O cadáver exquisito beberá o viño novo»). E de aí xurdiu o nome da técnica, que foi estendéndose, coas súas variantes, a outros ámbitos artísticos: pintura, arquitectura, música...
Hoxe, o cadáver exquisito é un recurso lúdico e colaborativo moi popular no eido educativo, como podemos ver aquí, aquí ou aquí. Hai tres anos, no marco do Culturgal 2013, a xente da fantástica Disquecool propuxo entre o público asistente a creación de varios cadáveres exquisitos. Cada participante continuaba un relato, mais coñecendo unicamente a última parte escrita. Aquí tedes o comezo dun deles. Se queredes lelo completo, podedes facelo aquí.
Animádesvos a crear os vosos propios cadáveres exquisitos?
Por certo, de sentirdes a irrefreable atracción so surrealismo, pode interésavos coñecer o Grupo Surrealista Galego.
Para comezar o ano, ocorréuseme unha recomendación. Agora que moitos andamos na busca de agasallos de Reis, se vos gustan os bos xogos de mesa, aí vai unha idea que de seguro garantirá grandes momentos de diversión en grupo: Dixit.
Hai uns días descubrín este xogo, ideado polo francés Jean-Louis Roubira, e foi toda unha sorpresa.
Os elementos básicos: uns coelliños de cores (boa chiscadela á nosa amada Alicia) que representan cadanseu xogador, un taboleiro só para rexistrar o avance en puntos dos participantes e un conxunto de 84 cartas diferentes fermosamente ilustradas por Marie Cardouat.
O proceso, de forma sintética, é o seguinte:
A) Repártense cinco cartas por xogador e un deles actúa como «narrador/a». Este debe escoller unha das súas imaxes e idear unha frase ou título que represente o seu contido. Di a frase en voz alta e pon a carta no centro da mesa boca abaixo.
B) Deseguido, cada un dos demais xogadores escolle entre as súas cartas a que mellor se poida asociar a ese mesmo «título». Todas esas tarxetas son postas boca abaixo no centro e barállanse para que non se saiba de quen é cada unha.
C) Despois de mesturar as cartas, póñense boca arriba sobre a mesa. É o momento de que todos, agás o «narrador/a», indiquen cal supoñen que é a carta que pertencía a este.
D) Un xogador consegue puntos por adiviñar a carta do «narrador/a» e tamén por conseguir que outros voten pola súa propia carta, aínda que non sexa a correcta.
E) Por quendas, vai cambiando o rol de «narrador/a» ata que alguén gaña ao chegar a un número estipulado de puntos.
Seguro que á primeira vista pode parecer que todo se reduce a adiviñar cartas, mais podo asegurarvos que o xogo vai moito máis alá. Hai unha regra simple que lle dá o seu aquel e cámbiao todo: o «narrador/a» non obtén ningún punto se todos os xogadores adiviñan a súa carta e tampouco obtén puntos se ninguén o fai. Daquela, o que se pon en xogo é:
— De seres «narrador/a», a túa capacidade para usar a faceta evocadora e metafórica da linguaxe, pois o «título» non debe ser tal literal que sexa interpretado por todos, nin tan simbólico que ninguén o descubra.
— De seres «oínte», a túa imaxinación e a túa empatía para interpretar con tino o enunciado do «narrador/a».
En definitiva, un xogo de lingua oral sinxelo, creativo e dinámico, ideal para xogar con nenos (de máis de 8 anos), en familia ou con amigos. Sen necesidade de pilas, nin accesorios. E apto para calquera lingua.
Un xogo multipremiado para voar coa imaxinación e xogar coa linguaxe, porque, como ben dixo Salman Rushdie, «a linguaxe e a imaxinación non poden ser aprisionados».
Hai un tempo falamos do checo, ese diabólico idioma capaz de crear frases enteiras, como «Strč prst skrz krk», sen empregar unha soa vogal. Un verdadeiro desafío para a gorxa e para a lingua de calquera.
O caso é que sempre me fascinou a facilidade do galego xusto para o contrario: para formar enunciados sen que ningún tipo de obstáculo entorpeza a saída dos sons pola cavidade bucal, é dicir, sen consoantes e unicamente con vogais. Os sons ceibos das sete vogais galegas adoitan entrar en combinación para formar unha chea de palabras e enunciados: «Oíao», «Aí ía eu»...
Unha idea que levaba un tempo a me rebulir na cabeciña e que acabou dando orixe ao seguinte texto, que poderiamos considerar un «microrrelato aconsonántico». Ou, se cadra, o primeiro trabalinguas que non traba lingua ningunha.
Seguro que calquera de vós pode atoparlle aínda máis rendemento ás nosas vogais. Daquela, queda oficialmente convocado o 1º Certame de Microrrelatos Aconsonánticos en Lingua Galega. Quen se anima?
Con todos vós, o «circum relator», un sinxelo aparello ideal para impulsar a creación literaria, con textos de todo tipo: ben orais, ben escritos; ben narrativos, ben poéticos...
Consiste nunha serie de círculos concéntricos superpostos de xeito que é posible o xiro independente de cada un deles. Os círculos están divididos nun número igual de seccións que conteñen palabras. Unha posible secuencia sería, por exemplo, suxeito + verbo + complemento 1 + complemento 2. Como podedes ver arriba, hainos comercializados (en inglés) como xogo de mesa, mais tamén poden ser artesanais.
A idea é facer rodar os círculos, de forma aleatoria ou buscando á mantenta unha asociación de palabras que nos guste. Logo, a partir do poder evocador dese enunciado, cómpre poñer en marcha toda a nosa creatividade. Un técnica básica e efectiva que, polo seu espírito lúdico, recorda os fantásticos Story Cubes.
A probalo! Ideal para xogar en grupos!
Solución ás voces do Elucidario de Amelia (30-6-2015): Angorafobia: medo irracional aos gatos persas orixinais. / Circoncisión: espectáculo circense consistente en cortarlle [de forma acrobática] o prepucio a un dos artistas. / Embarcanción: karaoke flotante. / Respirada: vaca tola. / Sornalista: periodista con moita retranca.
As estritas regras da métrica, lonxe de ser un obstáculo para os ludolingüistas, convértense no mellor estímulo da súa creatividade. Xa o vimos cos centóns de Raymond Queneau ou co anagrama de Alberto Pimenta. Agora, un novo exemplo da man de Pedro Poitevin.
Pedro Poitevin defínese así: «Lóxico dubitativo. Poeta resignado. Profesor de matemáticas en Salem State University, en Massachusetts, EUA». De novo, ludolingüística e matemáticas.
Despois de dar na rede con este autor de orixe guatemalteca, da súa obra literaria, en castelán, destaco estas dúas prodixiosas pezas palindrómicas, axustadas ao molde clásico do soneto e da décima. Quen mellor ca un matemático para medir con precisión a simetría do palíndromo!
Alba Habla Alba honda de los álamos ahora lava ese azul adagio a lisa yedra; la usa y se va, se eleva, ya no medra, ya ve un aval, se aviva, es ala. Ora, rima y ora. Lavar a lava, Alba. Ida la diva, será mar. Es río. A blasonar azul — a ese frío —, ojo, oír fe, sé aluzaranos Alba. Oír: será mar, es ávida la diabla, avalar, avalar, o ya mirar, o ala se aviva, es lava nueva, y arde mona: ya vele, es aves ya su alarde y así la oiga, da luz a ese avalar. ¡Oh! Asoma la soledad. No habla.
A mí ceda la décima ¡Ay! Ya lo sé, la sonora risa loca le doy yo, diva. Y a mí —¡se peló!— me mola, ¡ay! Ya mi sene ora perpetra ese aroma a mora. Ese arte preparo: ¡enésima y ya! ¿Aló, me mole pésima? Ya vi, doy yo de la cola —sí, raro, no sale sola—, ¿y ya a mí ceda la décima?
De todos os xeitos, recomendo lerdes devagar o seu caderno literario Perplejidades. Gozade de todo o seu espírito lúdico e creativo.
En 1990, na súa obra Obra Quase Incompleta, o poeta portuense Alberto Pimenta publicaba o poema «Metástase I». Nel, o soneto de Camões «Transforma-se o amador na cousa amada» era transformado verso a verso nun novo texto, mediante o procedemento do anagrama, é dicir, mediante a permutación das letras.
Así, o primeiro verso:
Transforma-se o amador na cousa amada
Pasou a ser:
Ousa a forma cantor! Mas se da namorada
Curiosamente, no derradeiro verso, sobráronlle as letras L e C, que se converteron na sinatura de Luís de Camões.
Aquí tedes as dúas pezas:
Camões - Soneto 96 Transforma-se o amador na cousa amada, Por virtude do muito imaginar; Não tenho, logo, mais que desejar, Pois em mi[m] tenho a parte desejada. Se nela est· minha alma transformada, Que mais deseja o corpo de alcançar? Em si somente pode descansar, Pois consigo tal alma est· liada. Mas esta linda e pura semidéia, Que, como o acidente em seu sujeito, Assi[m] coa alma minha se conforma, Est· no pensamento como idéia; [E] o vivo e puro amor de que sou feito Como a matéria simples busca a forma.
Alberto Pimenta [Camões por interposta pessoa] Ousa a forma cantor! Mas se da namorada Nua d´imagem, tido rio por vir tu Não tens, oh joga, sem que ide Ia e mente passem, admito, d´harpejo, Nada, terno mar, falsamente ilhas. Amas Desejando amor que cale cio, parcas Rimas, e os desencantos pedem Odi et amo, caos, sigla. Ali plantas Setas em idÈia, ainda mel, puras, Semente que caÌdo sujeito como eu, A lama minha informam. Com acessos Te penso e cato o mÌnimo. Se nada Muda, vê que frio e pó e riso e voto ou Ímpio amor mata o ser e busca famas.
L. C.
Souben deste exemplo de «literatura lúdica» grazas a Carta Xeométrica. Alí, o amigo Cibrán fala tamén do artigo «Camões, Pimenta and the improbable sonnet», que dous profesores da Universidade de Coimbra, Carlota Simões e Nuno Coelho, publicaron recentemente na revista de matemática recreativa Ludus. Nese traballo estúdase, desde o punto de vista matemático, a transformación que o poeta Pimenta realiza co soneto de Camões. En concreto, o número de posibilidades distintas de construción dun novo verso mediante permutacións das letras do orixinal. Unha abraiante conxunción de literatura e matemáticas!
De cando en cando adoito mergullarme en Juegos de ingenio. É como rebuscar nun vello baúl ateigado de sorpresas e tesouros. Desta vez dei coa «Historia Universal en palabras de cuatro letras o menos», unha curiosa iniciativa que respondía ao reto de contar algún episodio da Historia en parágrafos formados unicamente por palabras de catro letras ou menos. Polo visto, a idea xurdiu dun texto, en inglés, que explica, coa mesma restrición, a Teoría da Relatividade de Einstein.
Deseguido dúas destas auténticas proezas de palabras mínimas, en castelán.
Unha curiosa versión da orixe do mundo, de Iván Skvarca:
Era la nada, y era Dios. Dios dijo: «Que sea la luz». Y la luz fue. Dios la vio y dijo «Esto está muy bien», y fue por más. Creó de tal modo al pez y al mar, al sol y al ave. Dijo Dios el día seis: «Haré un ser como yo». Tomó lodo y con él creó a Adán. Pero como lo vio solo, de su lado hizo a Eva.«Alto ahí», dirá uno. «Yo no creo en Dios, soy ateo». Pues para él digo otra cosa. En la hora cero, fue el Big Bang...
E o relato da creación da bomba atómica, Marcos Donnantuoni.
Por esa era, EEUU hizo un arma muy mala, en la que la masa se hace luz, y con eso mató como a cien mil de una vez, allá en el este. Su capo dijo que eso era para que una gran lid cese, pero no era así. Ni él se lo cree. Eso fue muy malo. Hoy ese arma casi todo país la hace. Un día de esos, un loco hace algo mal con un dedo y ¡pum! todo de cero. Bah, tal vez eso no sea malo, a ver si el alga hace todo bien esta vez…
Hoxe, unha orixinal técnica de literatura lúdica: o encrucipoema. Consiste en crear un poema a partir das palabras dun único encrucillado. Estas son as regras básicas:
O poema ten tres partes e mais un título. A primeira parte, «Horizontais», está composta só polas palabras das definicións horizontais. A segunda parte, «Verticais», fórmase unicamente coas palabras das definicións verticais. A última parte, «Respostas», só recolle as palabras incluídas nas respostas, xa verticais, xa horizontais. O título pode créase con calquera das voces do pasatempo (definicións ou respostas).
A idea orixinal é do poeta Peter Valentine, que converteu así o seu pasatempo favorito nun fantástico exercicio de creación literaria. Faino a diario empregando o encrucillado do The New York Times. Aquí vai a web onde recolle todas as súas pezas desde o ano 2003 (case nada!).
Quen se anima a crear os seus propios encrucipoemas? Eu fixen este ensaio, nada brillante, co encrucillado do mestre Darío Xohán Cabana que encabeza a entrada, publicado o pasado 14 de abril en La Voz de Galicia.
Nese fervedoiro de iniciativas que é a biblioteca do IES de Poio sempre están a ofrecer novas actividades. Desta volta, no seu blog amósannos o resultado duns obradoiros de haikus e tankas: dous tipos de poesía tradicional xaponesa que, como vimos noutras entradas, están xa incorporados á nosa cultura.
O haiku consta de tres versos sen rima e de estrutura silábica de 5-7-5. A súa finalidade é capturar a esencia do momento presente, do aquí e do agora.
No mar a lúa
deita os seus lampos murchos
onda tras onda Xoán Abeleira
O tanka, pola súa banda, é unha especie de ampliación do haiku, ao que se lle engaden dous versos máis, cunha estrutura silábica de 5-7-5-7-7.
Lúa alba de vidros,
xogas co soño e as rochas,
pel de meniña…
albiscando, lúa nova,
o irto colo do mar… Sindo (Gumersindo Álvarez Reza)
Aló atrás, en O breve verbo, dei con este orixinal xogo de creación literaria, para conmemorar o Día do Libro. Gardadiño quedou para aproveitalo tal día como hoxe. A idea, como podemos ler, é ben sinxela: asociando as primeiras palabras atopadas en cada sopa de letras hai que compoñer unha historia.
Picade na imaxe para vela ampliada e mergulládevos nas sopas. Neses percorridos horizontais, verticais e diagonais axiña daredes coas palabras que servirán de punto de partida para o voso relato. Despois só resta poñer en marcha a imaxinación para lle tirar proveito ás ideas que esas voces poden suxerir:
eu vou para...
(... )
eu vou con...
(...)
derrotar...
(...)
Ah, e tamén co gallo da celebración do Día do Libro velaquí deixo un vídeo de promoción do novo dispositivo de coñecemento bioóptico organizado: BOOK. Unha verdadeira revolución!
Algúns comentarios nunca serán abondo agradecidos. Neste caso, o de Cibrán, a cabeciña detrás de cartaxeométrica. Por el souben da existencia do II Concurso de Esopías convocado pola asociación Agapema e pola Fundación Barrie a través do seu mateblog.
Unha esopía (anagrama de poesía) é o nome dado a un deses textos (relato, comentario, poema...) dos que falamos na entrada anterior: un enunciado onde cada palabra leva un número de letras igual ás sucesivas cifras do número π. Aquí podedes conxultar as bases do concurso e aquí podedes ler (e votar) unha chea de esopías xa presentadas ao certame. Hai categorías para todas as idades e o prazo está aberto ata o vindeiro 22 de abril.
Adiante amantes da literatura de espírito lúdico e matemático!
Nas miñas viaxes pola arañeira á procura de valiosos achados ludolingüísticos dei cunha curiosa entrada en microsiervos. Daba conta do primeiro Concurso de Relatos Mnemónicos de π. Un certame literario cun requisito básico: cada microrrelato debía formarse cunha secuencia de palabras cuxo número de letras fose determinado polas primeiras vinte cifras do número pi.
3,1415926535897932384
Isto é, a primeira palabra tería 3 letras, a segunda 1, a terceira 4, a cuarta 1... e así ata completar, se é posible, as vinte primeras cifras desa célebre constante matemática.
Os organizadores difundiron este texto como exemplo de tan peculiar norma:
«Oía a Sara y Julia conversar de camino hacia sus casas. Mientras observaba entendí, conmovida, que al fin lograban amar».
Foi a Universidade de Alcacante a promotora desta iniciativa, que ademais contaba cun lema magnífico: «A matemática é a poesía da ciencia». Fermoso!
Eu aventuro este inicio para algún outro microrrelato en galego:
«Viu o lobo e fuxiu. Escoitaba as poutas...»
Queredes continualo? Ou preferides crear algún outro desde o comezo?
O pasado mes de maio, a compostelá Asociación Cultural Gentalha do Pichel organizou o concurso de foto-haikus «A minha língua quero na tua boca». Unha proposta lúdica e creativa de grande aceptación e que deu orixe a pezas cheas de forza visual e verbal. A imaxe que encabeza a entrada foi o foto-haiku gañador.
Lembraredes, porque xa o vimos aló atrás, que o haiku é ese poema de orixe xaponesa que só ten tres versos, de 5, 7 e 5 sílabas. Un enunciado hiperbreve que busca trasmitir emoción a partir escenas da natureza ou da vida cotiá.
De todas as definicións de poeta, unha das que máis me atrae é esta de Jorge Luís Borges (por certo, en forma de tanka, o irmán maior do haiku):
No haber caído, como otros de mi sangre, en la batalla. Ser en la vana noche el que cuenta las sílabas. [Jorge Luís Borges, El oro de los tigres]
Ben se ve que entre nós hai abondos «contadores de sílabas» dispostos a dicir o máximo co mínimo. E vós? Animádevos a crear os vosos propios foto-haikus?
E a familia «-grama» segue a medrar. Hoxe toca o abecegrama: unha técnica que se encadraría no que podemos chamar «literatura lúdica».
En que consiste? Pois en crear un pequeno texto, narrativo ou lírico, con palabras cuxas iniciais se dispoñen por orde alfabética, é dicir, a primeira comeza por «A», a segunda por «B», a terceira por «C» e así sucesivamente ata rematar cun vocábulo iniciado por «Z».
Escribir un texto con esta restrición non é doado. Con todo, resulta un divertido desafío para o noso enxeño e para a nosa creatividade. Case un pasatempo.
Velaí vai un abecegrama da miña colleita:
E aquí e aquí tedes outros abecegramas en galego pendurados na rede.
Aos que devecemos polos xogos que estimulan a imaxinación e a expresión oral, non nos debería faltar o Story Cubes (eu acabo de facerme con eles). Aí vai a descrición oficial deste magnífico xogo de mesa:
Story Cubes é unxogo moidivertido queaguza a túa intelixencia ea túa imaxinación.As imaxes forondeseñadas porRoryO'Connor, un irlandésespecializado no adestramento dacreatividadee na resolucióncreativade problemas.[...] Cadadado tenseis imaxesouiconas, un total de 54ideasmesturadasque pode xerarmáis de 10 millónsde combinacións.
O seu funcionamento é tan sinxelo como efectivo: lánzanse os dados, repárase nas imaxes e invéntase unha historia que as involucre a todas.
A partir desta idea básica, hai múltiplas posibilidades: pode ser un xogo individual (foméntase a creatividade no relato oral), pode xogarse en grupo con quendas de imaxe en imaxe (refórzase o traballo colaborativo), pode marcarse un límite de tempo (para estimular o enxeño e a capacidade de improvisación), poden encadearse varias tiradas (creando unha «historia interminable»)...
Existen tres versións básicas: Original (con imaxes que representan obxectos máis ou menos cotiáns), Voyages (con imaxes máis «exóticas»: tesouros, elefantes, apócemas...) e Actions (con imaxes que representan os verbos de uso máis frecuente). Ademais tamén hai apps de Story Cubes para os sistemas iOS e Android.
Para rematar, unha proposta. Reparade nas imaxes desta tirada. Que historias se vos ocorren?
