Para espías e corruptos desactualizados

Son tempos de trinzadoras de papel a botar fume. Facturas falsas, contabilidades «b» e demais documentos «comprometedores» pasan a cada pouco por esas máquinas que reducen cada folla de papel a unha morea de tiras finas como espaguetes. Con todo, como tamén vemos a cada pouco, máis lles valera a moitos usuarios das trinzadoras facer unha boa fogueira con todo o papelame!

O primeiro que me veu á cabeza cando souben das últimas noticias sobre documentos trinzados e despois reconstruídos foi unha escena de Argo (2012). Baseado en feitos reais, o filme conta como uns funcionarios da embaixada estadounidense de Teherán, durante a convulsa revolución islámica de 1979, conseguen fuxir e refuxiarse «noutro lugar». Por mor das présas só teñen tempo de destruír parte da documentación «sensible» utilizando unhas trituradoras de papel. Para poder identificar os fuxidos, os iranianos poñen un grupo de nenos a traballar na titánica tarefa de reconstruír o crebacabezas. Non direi máis para non destripar a película. Só que, finalmente, os cativos conseguen o seu obxectivo.

Polo visto, o dato histórico é que os verdadeiros protagonistas da recomposición desa montaña de papeliños foron uns pacientes e metódicos tecedores de alfombras, convocados para a ocasión. Tamén se sabe que tardaron bastante máis do que se tardou na película.

En todo caso, hogano non serían precisos nin nenos, nin tecedores de alfombras persas, nin palilleiras de Camariñas para refacer eses textos trinzados. Xa existen programas informáticos que o fan. O primeiro paso é o laborioso alisado e escaneado de cada fragmento. Despois o programa xera un ficheiro para cada un e rexistra automaticamente información de todo tipo: os matices de cor do papel, as contornas das roturas, o tipo de letra ou de tinta, os rastros de texto escrito...

E con toda esa información principia o traballo duro do programa, que vai comparando a toda velocidade os distintos anaquiños ata que comezan a encaixar entre si. Ao cabo dun tempo, pouco ou moito, o crebacabezas acaba resolto.

En fin, ensinanza de hoxe para espías ou corruptos desactualizados: de quererdes destruír documentación de forma eficaz, unha boa cacharela ou, como alternativa, ensalada de papelame cunhas pingas de bo aceite (Abril, por exemplo).

Na busca da tipografía universal

Como é sabido, poucas cousas hai tan persoais como a caligrafía. Con todo, a compañía BIC (si, a dos bolígrafos) vén de poñer en marcha un asombroso experimento, The Universal Typeface, co cal pretenden obter, nas súas palabras, «a unificación da escrita a man do mundo nun tipo de letra universal».

Trátase dun proxecto colaborativo a partir das contribucións escritas dos usuarios da rede. Cadaquén, desde un dispositivo con pantalla táctil, pode engadir as súas propias grafías. Todas as mostras son analizadas polo programa ata xerar un trazo promedio que vai determinando como é a «forma universal» de cada letra.

O proxecto estará activo ata este mes de agosto, momento en que lanzarán a tipografía definitiva. A día de hoxe, levan recollidas 1.444.506 mostras de máis de 124 países. Case nada!

Convídovos a aproveitar estes últimos días e participar na web. En Contribute, podedes engadir as vosas propias letras ao proxecto. En Explore, podedes curiosear e pescudar como son as letras resultantes de diversos filtros: por país, por idade, por profesión, por sexo ou por man dominante na escrita.

Xa me tarda coñecer o resultado final!

«Say the same thing»

Seica os membros da banda indie OK Go, na busca de combater as tediosas viaxes entre concertos, comezaron a practicar un curioso enredo ludolingüístico. Dous deles dicían cadansúa palabra, unha calquera que lles viñese á cabeza. Deseguido buscaban unha conexión entre elas e volvían dicir cadansúa palabra, procurando coincidir nese termo medio. Se non o conseguían, tomaban as voces previas como pista e volvían intentalo. Así unha e outra vez ata pronunciaren ese concepto común. E cando daban con el, premio á complicidade: unha grande aperta!

Pode parecer unha brincadeira sen sentido, mais o certo é que «Say the same thing», que así se chama o xogo, reborda enxeño, creatividade e sentido do humor, como todo o que sae das cabeciñas desde reis de youtube. Un sinxelo recurso lúdico que explota o valor semántico das palabras e que, sobre todo, premia o espírito cooperativo fronte ao competitivo. Fantástico!

Acabaron dando un pasiño máis alá e, grazas a Andy Ross, guitarra do grupo e deseñador de apps, crearon unha versión electrónica do xogo, de balde e con versións, de momento, en inglés, en castelán e en portugués. Oxalá os amigos de Cilenis, que xa adaptaron ao galego o Apalabrados, se animen a facer o mesmo con esta aplicación.

E, como despedida, o vídeo «Here It Goes Again», que no seu día lanzou á fama a OK Go e xa conta con máis de 20 millóns visualizacións.

The Great Language Game

Vía microsiervos dei cun xogo de lingua fascinante: The Great Language Game (O Gran Xogo das Linguas). Creado polo enxeñeiro e lingüista australiano Lars Yencken, ten unha mecánica ben sinxela: ofrécese un pequeno audio no que se fala un idioma concreto e dúas, tres ou catro alternativas entre as que elixir. Se recoñeces a lingua e acertas, vas acumulando puntos. Mais cada erro costarache unha «vida», e só dispós de tres.

Das 6000 linguas que existen hoxe no planeta, Yencken usou para o xogo só 80; porén, iso non o fai máis doado, nin moito menos. Resulta relativamente sinxelo distinguir o francés, o alemán ou o xaponés; mais a cousa ponse realmente dura cando o que toca é escoller entre o tamil, o húngaro, o tibetano... Uf! A poñer en marcha todo o teu oído e a túa intuición.

E o mellor é que, cando remata a serie, aparece unha información detallada sobre as tres linguas nas que se cometeron os erros.

En fin, poucas formas máis lúdicas coñezo para nos achegar á realidade da diversidade lingüística. Fantástico e adictivo! A xogar! Cal será o teu récord? 

Tes arte en xuntar letras?

Vía Código Cero, souben do Mezcladitos. Sinxelo, dinámico e adictivo, así é o novo xogo de palabras da empresa arxentina Etermax. Igual que Apalabrados, o seu predecesor, estaba inspirado no clásico Scrabble; este Mezcladitos é unha versión do Boggle.

Os xogadores contan cun taboeiro de 16 letras (4x4) aleatorias. Cada un ten tres quendas de dous minutos para formar o máximo número posible de palabras. Para isto, pódense enlazar as letras en calquera sentido: horizontal, vertical ou diagonal.

Está dispoñible para iOS, Android e Facebook en castelán, francés, inglés, italiano, catalán, portugués, noruegués, éuscaro, holandés, alemán, inglés, sueco e... galego! Isto grazas aos amigos da empresa compostelá Cilenis, que xa participara na versión galega do Apalabrados.

Así que, cando queiras, a xogar co noso «Mesturadiños».

Por fin, Apalabrados en galego!

E por fin xa o temos aquí! Apalabrados en galego! Houbo que agardar uns meses desde as primeiras noticias da inminente chegada desta app. E desde hai uns días, segundo se pode ler en Código Cero e en Praza Pública, xa dispoñemos dunha versión de noso deste Scrabble en liña. 

Hai só uns días, o xogo foi actualizado nas súas versións para iOS e Android incorporando dous novos idiomas: o noruegués e o galego. Agradecemento infindo para os artífices da tradución: a empresa arxentina Etermax e a compostelá Cilenis, especializadas en tecnoloxía lingüística. Aquí podemos ver un vídeo onde se nos explica como xurdiu o proxecto. 

Gozarmos en galego do Apalabrados, hoxe un verdadeiro fenómeno global, supón un pasiño máis no arduo camiño da normalización. Por non falar do agasallo impagable que é para «geeks ludolingüistas». De cando en vez, non está mal unha boa noticia. A xogar!

O klingon de Marc Okrand

Caralluda esta profesora de klingon! E que mandadiños os seus alumnos! Unha idea xenial para publicitar Rosetta Stone, a multinacional dedicada ao software para o ensino de idiomas.

O klingon é unha desas estrañas linguas de ficción das que xa falamos unhas entradas atrás. A belicosa raza alieníxena klingon xoga un papel fundamental dentro o universo da serie de ficción científica Star Trek. O seu idioma foi creado polo lingüista estadounidense Marc Okrand, que ademais se ocupou de apredérllelo aos actores da serie. Para desenvolvelo, segundo parece, combinou trazos das linguas nativas de América do Norte e Central: sinxelas estruturas morfosintacticas (Obxecto + Verbo + Suxeito) e sons fortemente guturais (tanto que parece que en calquera momento vai estoupar a gorxa).

O klingon é sen dúbida unha das linguas de ficción máis populares e difundidas. Na rede podemos atopar descricións gramaticais, cursos, tradutores automáticos, prontuarios de frases máis usuais, comunidades, foros e mesmo un Instituto da Lingua Klingon. Tamén dei atopado un dicionario en liña galego-klingon (iso si, en construción e que aspira a ser completado con traballo colaborativo).

Preme nestas ligazóns e aprende unhas frases básicas para saíres do paso en calquera encontro casual cun klingon: ola!, si, non, non comprendo, que hora é?, que pasa?, lisca de aquí!

Apalabrados: «app» para xogar en galego

Hai escasamente un mes dei con esta noticia na revista Código Cero: «Xa é posible xogar a Apalabrados en éuscaro (e axiña en galego)». Para os amantes dos xogos de palabras na nosa lingua podería ser unha das novas do ano! Poder xogar con esta app nos nosos teléfonos sería unha marabilla, ademais dun paso máis na normalización lingüística no ámbito das novas tecnoloxías (que avanza tan devagar).

Apalabrados é unha versión do Scrabble para dispositivos móbiles: un xogo de palabras cruzadas on line para o sistema iOS. Orixinalmente naceu, coma sempre, en inglés, co nome de Angry Words. A alguén se lle ocorre que complexa táctica comercial hai detrás deste nome? ;-) O certo é que un xogo de mesa tan clásico e popular non precisaba desta estraña reviravolta. En fin, Apalabrados, a denominación para a versión galega, portuguesa e castelá, resulta moito máis acaído.

Ao ter carácter multixogador, podes enfrontarte a calquera en calquera momento, basta con que o/a opoñente descargue tamén o xogo. Como sucede no Scrabble, enfróntaste a un taboleiro baleiro cun feixe de letras. Cada vez que introduces unha palabra, o/a contrincante recibe a notificación vía e-mail de que é a súa quenda. E así ata que gaña o/a mellor!

Esperemos que non haxa que agardar demasiado para que os contactos entre Etermax e a RAG dean axiña os seus froitos. Oxalá!

Ah!, e por se alguén non o coñece, aquí deixo o enlace de galapps, unha valiosísima iniciativa que nos ofrece, na nosa lingua, un conxugador verbal, un tradutor e un dicionario para iPhone e iPad, dispoñibles na App Store de Apple.

Robots bertsolaris

Ano tras ano, día tras día, os avances na lingüística computacional déixanme abraiado. Bancos de datos terminolóxicos, procesadores de texto, correctores ortográficos, tradutores automáticos, programas de recoñecemento e de síntese de voz... e agora a guinda: os «robots bertsolaris».

Os bertsolaris son os equivalentes dos nosos regueifeiros. A esencia común da súa arte é a disputa dialéctica a base de coplas creadas coas ferramentas do enxeño, da retranca, do dominio da palabra e da capacidade de improvisación.

Velaquí a noticia, do 18-04-2012. 

A información que circula pola prensa conta que os robots que competiron ese día, Galtzagorri e Tartalo, son froito das investigacións de tres grupos de traballo da UPV (Universidade do País Vasco). Case nada: instalar memorias de bertsos clásicos, buscadores semánticos, programas de creación de versos e de rimas, sintetizadores de voz... e xa temos uns verdadeiros bertsolaris robóticos.

O xogo constaba de varias probas: dadas unhas palabras, improvisar un verso; cantar un verso surrealista aleatorio ao que se debía responder; compoñer versos cun número concreto de sílabas e cunha rima determinada... Finalmente, os bertsolaris humanos resultaron vencedores, mais... por canto tempo?! Quen non lembra a derrota do campión xadrecista Garri Kasparov «a mans» do computador Deep Blue?!

Desde aquí, unha animosa suxestión para os avantaxados investigadores do Seminario de Lingüística Informatica da Universidade de Vigo: Non sería fantástico seguir o exemplo dos colegas vascos e crear robots que emulen as nosas regueifas populares ou as nosas tenzóns medievais?

Solucións aos xeróglifos (21-5-2012): Desconfío de Iria (Des con fío dei ría) / Nos ollos (Nó sol los –sol ao revés–) / Ana co seu pai (Anacos e u pa i) / Antes irei a Lugo (Ante si rei alugo)