Banksy, ludolingüista

Banksy é o pseudónimo do artista urbano máis coñecido dos nosos días. Coñecido si, mais del case nada se sabe: que é de Bristol ou dos seus arredores, que comezou a «graffitear» a finais dos anos 80 e que emprega a técnica dos padróns xa que lle permiten actuar coa rapidez necesaria para preservar o seu anonimato. 

Obras cheas de creatividade e de espírito subversivo que están espalladas xa por todo o mundo. Claro que hoxe é case máis doado ver o traballo de Banksy nunha galería de arte, nunha camiseta ou nun bolso, ca nun valo de ladrillo. 

Arriba, unha das súas pezas convertida en gif. Aínda que a arte de Banksy explota basicamente a metáfora visual, hoxe tróuxeno onda nós polas súas instalacións ludolingüísticas, isto é, por esas obras nas que o artista decide enredar coas palabras e coas letras. Unhas cantas xoias coma estas.

Swing Girl – Os Ánxeles

Pintura en aerosol sobre lenzo 

Enjoy your life/lie – Londres

No Future – Southampton

Arte ludolingüística polas paredes

Non, non é unha estraña palabra nunha lingua decoñecida. O que vemos nesta parede é unha palabra inglesa que podes recoñecer perfectamente. Probaches a lela seguindo o movemento do péndulo comezando polo «P»? Pois xa o tes!

Encher as paredes con orixinais xogos de palabras como o de arriba («Pendulum», Barbara Krakow Gallery, Boston) é a ocupación principal de Kay Rosen, artista gráfica estadounidense. Nada en Corpus Christi, Texas, Kay estudou lingüística e idiomas na universidade, mais en lugar de continuar unha carreira, digamos, «académica», aló polo anos 70, comezou explorar a linguaxe como obxecto lúdico e artístico. 

E desde entón as súas pezas, cheas de enxeño, foron aparecendo en museos e valados por todo o mundo. Aí van algunhas destas perlas gráficas ludolingüísticas de gran formato. A gozar delas!

«Go Miami/Amigo Miami», Art Basel Miami Beach, Miami (EEUU)

(calembur, anfiboloxía)

   

«Construction Zone», Aspen Art Museum, Aspen (EEUU)

(bifronte, monovocalismo)

«This Means War…», Ingleby Gallery, Edinburgh (Escocia)

(paronimia)

«Elvis, Elvis», Museum of Contemporary Art, Chicago (EEUU)

(anagrama)

«Divisibility», Kunsthalle Bielefeld (Alemaña)

(monovocalismo, sesquipedalismo, trabalinguas) 

Caligrafía a vasoirazos

Quen ía imaxinar que se podería crear a máis fermosa caligrafía cunha vasoira. Pois abofé que si. Aí tedes a Pokras Lampas, hai cousa dun ano, na azotea dunha antiga fábrica de Moscova (hoxe a Red October Gallery) a crear maior deseño caligráfico xamais feito. 

Impresionante o resultado e tamén o proceso de creación! Dúas vasoiras, 730 litros de pintura branca, 1625 metros cadrados de superficie e dous días de traballo. 

Todo un reto superado de forma brillante por este calígrafo e artista ruso que realiza proxectos multidisciplinares de todo tipo: instalacións, eventos publicitarios, interiorismo, body art...  Unha obra de récord, para ver desde o espazo, que mestura a arte caligráfica co streetart dos mellores graffiteiros. 

Con Lois Pereiro, ata setembro

Ao dar con este graffiti nese cofre dos tesouros que é Zarampagalegando, lembrei o fermoso texto «Que é Galicia?», de Lois Pereiro. Unha emocionante descrición alfabética e tautogramática do noso país que aínda non tivera a súa entrada en Xogosdelingua. Imperdoable!

Aí vai o texto orixinal completo:

QUÉ É GALICIA?. Por Lois Pereiro.
Galicia... data Run...
A. Auga. Aire. A Amnesia do vencido, a Atracción do Abismo, a Árbore xunta á Árbore, e a alegría do espazo circundante. A alma é o Atlántico e é o cantil o corpo da súa chamada Atroz.
B. Barroco: a Beleza usual feita materia en pedra no Bordo do Bosque omnipresente.
C. Calma. Castelao, Curros, Cunqueiro, Cultura, Celebración e Culpa: unha conciencia Céltica do Cosmos.
D. Difícil definir esa Dor, Dobregar o Destino, conseguir que o Desexo nos siga sendo útil. (Diluvia)
E. Espiral no Espazo Esférico. Emigración: Estímulo do noso Exilio interior que nos leva polo leste cara a Europa, polo mar cara ao Éxito e cara á Enfermidade, e sempre cara ao Eterno Extrañamento do Espírito.
F. Fogo de Fogar. Fantasía. Fábricas, Febre e Formas do Futuro, Figuras do pasado. O Fenómeno atmosférico da Felicidade, e todas as Festas do mañá…
G. Gráficas do Granito, auga e silencio, onde transborda a alma da Gulfstream. O xemir das Gaitas, e no carácter esa amable presenza da Graxa.
H. Historia: Herbicida o esquecemento. A Humidade, o “Horror vacui” e a Humildade impídennos converter a Historia en Heroísmo. Nosa Herdade adestrada na fuxida, coa sabedoría das feridas vellas, por nosas propias mans soamente vencidos.
I. Ironía: arte de converter o Inferno nun conto de Inverno.
J. Son oriental. Rotundidade sureña.
K. Kilowatios por terra mergullada.
L. Loito: manchas na paisaxe, bólas negras sobre o tapete verde.
M. Lega Mortos o Misterio da Música, pero o Miño vaise levando ese Misterio ao Mar.
N. Norte. Noite. Néboa. Negro: materia poética Nacional.
Ñ. Nh/ gn/ ñ.
O. Oeste: “Galicia atende e obedece á chamada do Oeste” (R. Otero Pedrayo). Tantos séculos de Ofensas e de Esquecemento crean anticorpos no Organismo dun pobo, e esa continua Ofensa da historia xerará no Orgullo deste pobo apracible o destrutivo Osíxeno do Odio, a Obsesión do fracaso e da culpa.
P. Poesía. Patria. Paixón. Perigo de extinción, perdidos en nosa propia Pureza, da necesidade de ser un Pobo. A nosa indiferenza alimentará o Proceso de autoxenocidio que vivimos. Paisaxes dispersas, aliñados entre os Perfís do Pasado, coa Presenza dunha vexetal sensación de eternidade. Paixón e Poses “punk”, reflexos Postmodernos e altas horas nos diques urbáns da noite.
Q. Química da dor Quintaesencia do medo. Aí, pegado a min, quen ri?
R. Río: o Rumor da vida, a Relixión das augas. As Risas xorden sempre onde Reina a calma, na quietud profunda de quen coñece o Risco e domínao. Rural: corre sangue Rural por estas veas; e se algunha vez a Razón opón Resistencia, recoñécese o galego na terra, na lenta vitalidade da árbore, na invencible Resignación da herba.
S. O Son da Soidade e o Silencio. O Salvaxe Sarcasmo dos Soños do presente, e a Silente atracción polo Suicidio: o Sil. O Miño é o noso Sangue, o Sil a súa Sombra. Serenos e Sombríos, finalmente transcende o Sorriso astuto.
T. Terra. E o Tempo, e o Trastorno e as súas Tebras. A Tradición dunha triste Tenrura.
A Terra é o principio, e todo existe nela e para ela.
U. Utopía: compaxinar o desexo e a necesidade dos nosos soños.
V. Vacas en Vales mollados, e a férrea Vontade dos Vellos encadeados á terra, co Vicio do seu fatalismo escéptico. Verde. Verde e máis Verde sobre outros Verdes, e por detrás: Verde.
W. Whisky: noite urbana. Galicia é Wagneriana, ou é máis ben un Wolfgang Amadeus enfermo de paisaxe, soñando con Sibelius?
X. 25 de Xull
Y. e
Z. Fin

Trátase dun guión de Pereiro para un espazo emitido pola TVG o 25 de xullo de 1988, é dicir, cumpre hoxe 27 anos. Unha definición de espírito ludolingüístico que gañou gran difusión coa celebración do Día das Letras Galegas do ano 2011. Velaquí dúas pequenas mostras:

Unha montaxe audiovisual do texto elaborada polo Centro Cultural Rueiro de Vigo (2011).

Unha interpretación a ritmo de hip hop no I Poetry Slam de Vigo (2012) a cargo de Malvares de Moscoso.

Ata setembro!

Palíndromos ilustrados [2]

Ao dar con este palíndromo (que reclama a corrección lingüística con ton imperativo), o primeiro que me veu á cabeza foi a escena do graffiti no mítico filme A vida de Brian, dos Monty Python. Situémonos: 

O protagonista é Brian, un mozo xudeu que naceu en Belén o mesmo día que Xesucristo. Unha noite, Brian ten que facer unha pintada na fachada do palacio de Herodes. Mentres está a escribir, é sorprendido por un centurión romano. Este, desalmado e cruel, decide darlle unha lección...  de latín!

Centurión: Que é iso? Romanes eunt domus? Xente chamada romanos ir a casa?

Brian: (explicando a súa pintada) Di: «Romanos marchade á casa».

Centurión: De ningún xeito. Como se di «romano», en latín? Vamos, vamos!

Brian: (con medo) Romanus.

Centurión: E é flexionado como...

Brian: -anus.

Centurión: O plural de vocativo -anus é...

Brian: -ani?

Centurión: (corrixe o erro) Romani. Eunt... Que é eunt?

Brian: «Ir».

Centurión: Conxuga o verbo «ir».

Brian: Eh... Ire. Eh...  Eo, is, it, imus, itis, eunt.

Centurión: Daquela eunt é...

Brian: Terceira persoa do plural do presente indicativo, «eles van».

Centurión: Pero «Romanos marchade» é unha orde, entón tes que usar... (retorce a orella de Brian).

Brian: (coa voz aguda pola dor) O imperativo...

Centurión: Que é...

Brian: Eh, eh... It!

Centurión: Cantos romanos?

Brian: Plural, plural! Ite, ite!

Centurión: Ite. (Corrixe novo) Domus en nominativo? «Ir» indica movemento. Non si, rapaz? Asi que domus vai en…?

Brian: Dativo? Non, non, non. Acusativo? (O centurión achega a súa espada ao pescozo de Brian)

Centurión: Domus vai en...

Brian: Locativo!

Centurión: Que é...

Brian: Domum!

Centurión: Domum! Domum! (Escríbeo) Entendiches?

Brian: Si, señor!

Centurión: Escríbeo cen veces.

Brian: Si, señor! Grazas, Señor! Ave, César!

Centurión: Ave, César! Se non está escrito no amencer, córtoche os collóns!

Deseguido, o vídeo da escena completa coa dobraxe en castelán (e aquí en portugués). Sen dúbida, un exemplo do mellor humor ludolingüístico da historia do cine. Irrepetibles, Monty Python!

Tradución:
Ahí palabra abrevia.
There word you abbreviate.

Caligrafía sobre a pel

Gemma O’Brien é unha artista australiana que sente paixón polas letras feitas á man. Tipógrafa e ilustradora de enorme talento, realizou traballos para Vodafone, Smirnoff, Canon ou The New York Times. A súa produción gráfica é do máis variado, desde o deseño de novas tipografías á elaboración de murais.

Unha das súas pezas máis populares foi unha especie de performance coa que «tatuou» todo o corpo con caracteres tipográficos, aló polo 2008. Recibiu o nome de Write here e concibiuse no marco dunha campaña para promover o deseño de graffitis en áreas designadas, en lugar de en propiedades alleas. Un ano despois foi convidada ao European Design Conference, en Berlin. Alí, ademais de dar unha charla sobre a súa arte tipográfica, gravou polas rúas da cidade alemá un novo vídeo inspirado no seu Write here orixinal.

Para gozardes do seu traballo aquí tedes unhas mostras. Podedes ver máis no seu blog persoal ou na súa páxina en Pinterest.