O alfabeto cinematográfico de Doaly

O ilustrador e deseñador británico que atende ao pseudónimo de Doaly é o autor deste alfabeto chamado «Project 26 vol. 1». Propúxose facelo nun só día. O obxectivo: escoller 26 filmes icónicos americanos para deseñar unha ilustración representativa coa súa letra inicial, en orde alfabética.

Desde o «A» de American Beauty, ao «Z» do Zorro; pasando polo «G» de The Godfather, polo «K» de King Kong ou polo «Y» de Young Frankenstein. 

Finalmente levoulle só 12 horas. Unha idea sinxela cun resultado brillante. Seguro que dá para un «Project 26 vol. 2».

Por certo, se vos presta pasar un anaco entretido cun xogo que tamén combina tipografía e cine, lembrade «The Empire Poster Quiz». Todo un reto para cinéfilos! 

O Ximnasio dos Verbos

«Andei» ou «andiven», «produxo» ou «produciu», «subes» ou «sobes», dúbidas deste tipo podes resolver coa nova app O Ximnasio dos Verbos, un proxecto desenvolto polos profesores Gabriel Pérez Durán e Óscar Rivas González dentro das aulas de Lingua e Cultura Galegas do Galicien Zentrum da Universidade de Heidelberg.

Froito das súas actividades docentes en Alemaña, xurdiu esta aplicación, que che ofrece converterte nun Jedi do verbo galego. Centrada no estudo da alternancia vocálica e dos verbos irregulares, esta ferramenta vén organizada en catro fases («procurar», «trucos», «adestramento» e «xogos»), cada unha delas cun cometido de seu, a xeito de camiño formativo desde a teoría ata a práctica. A app mesmo permite escoitar como soan as palabras de meirande complexidade. 

Como é sabido, para aprender un idioma, nada mellor que poñerse a falalo. Alixeirar a presión da corrección gramatical e equivocarse sen medo. Con todo, para perfeccionar o uso pouco a pouco sempre vai ben unha boa dose de estudo. E ferramentas como esta sempre son moi útiles. 

De estardes interesados, podedes descargar O Ximnasio dos Verbos de balde da Play Store premendo nesta ligazón. 

Os xeróglifos de Xosé Torrente

Hai pouco, exercendo de arqueólogo virtual, dei cun curioso tesouro: os xeróglifos en galego de Xosé Torrente. Todos eles aloxados na súa páxina persoal de Webcindario, ese recuncho que tanto se empregou no inicio da expansión da arañeira aló polos anos 2000.

Consultando a páxina souben que Xosé Torrente é un veterano ex-traballador de Bazán en Ferrol, apaixonado pola fotografía, pola informática, pola carpintaría de ribeira e... polos xeróglifos. De feito, mesmo ofrece nesta web un programa feito por el mesmo para o deseño de xeróglifos. Mágoa que a ligazón hoxe xa non estea operativa!

Ademais dos exemplos de arriba, que convido a resolver, aquí podedes atopar un total de 100 xeróglifos. Se sodes uns «friquis» coma min destes pasatempos, aínda podedes pasar un bo tempo espremendo os miolos para dar coas solucións.

Por certo, se ademais vos gustan os números, tedes unha serie especial de xeróglifos de contido matemático. E se vos van máis as sopas de letras, tamén dispoñedes un lugar para elas na web deste ludolingüista ferrolán.

Todo un achado!

Mare mágnum de latinismos

A priori, nos meus plans inmediatos para Xogosdelingua non estaban os latinismos: esas palabras ou frases latinas que hoxe mantemos, intactas, na nosa lingua culta. Verbi gratia: in situ, déficit, per se, lapsus línguae, in albis... 

O caso é que foi ver un día destes, en non sei que canle, a escena de Top secret (1984) que encabeza a entrada e caer no engado do latinismo. Mea culpa! Decidín, ipso facto, preparar unha entrada ad hoc. Delírium tremens? Con toda seguridade. 

Pola arañeira temos algún recurso interesante para nos achegar de forma lúdica a estas expresións bimilenarias:

Desde a Área de Latín e Grego do IES Manuel García Barros (da Estrada) podedes atopar un completo traballo sobre latinismos (e a súa presenza na Selectividade).
Tamén hai por aí algunha proposta lúdica en liña como este xogo do aforcado ou estoutro xogo de relacionar.
O noso Portal das Palabras tamén propón xogar ao «Só unha vale» con latinismos.
E aquí tedes a app Latingal: un dicionario latín-galego para móbiles con máis de 30.000 entradas elaborado polos profesores Raúl Gómez Pato e José Carracedo Fraga.

Dise de quen é moi aleuto e agudo que «sabe latín». Se cadra, estas recomendacións axudan a nos facer máis espelidos. Quen sabe? En todo caso... Alea jacta est!

Pingas de Lingua

 

Hoxe teño o pracer de presentar Pingas de Lingua, un proxecto didáctico dunha boa amiga: Eva Rosa López Villanueva. Despois de moitos meses de intenso traballo, xa está dispoñible na rede a súa páxina dedicada á práctica, amena e dinámica, de contidos gramaticais en liña.

As actividades do proxecto, organizadas segundo o nivel de dificultade, combinan texto, imaxes, audios e vídeos. O percorrido por elas resulta, ademais, moi doado e intuitivo.

Pingas de Lingua estrutúrase en 4 apartados:

Gramática. Ofrece diferentes actividades (de completar, relacionar, clasificar...) para o traballo dos contidos habituais: xénero, número, te/che, colocación dos pronomes ou conxugación verbal.

En imaxes. Incídese nas mesmas cuestións anteriores, pero con outra metodoloxía. Os exercicios son totalmente visuais e están baseados en imaxes reais: viñetas, memes, carteis publicitarios...

Cacha o erro. Cómpre detectar os erros (gramaticais e léxicos) nas imaxes achegadas xornais, memes, chistes, anuncios publicitarios, páxinas web... e corrixilos.

Popurrí. Recolle diversos contidos, desde unha serie de actividades elaboradas coa aplicación Learningapps, a unha completa guía didáctica.

E todo adobiado coas fermosas ilustracións de Telmo Dapena. Grande idea, por certo, a de converter o canciño Lor no fío condutor.

En suma, un recurso cunha chea de propostas lúdicas que nos permiten facer máis divertida a práctica dos contidos gramaticais. Que falta facía! Parabéns, Eva!

Un paseo lúdico polo dicionario

 

Con todos os datos que se poidan precisar a tiro dunha consulta en Google, hai quen se preguntará... Para que demo serve un dicionario? O blog que vos quero recomendar hoxe vén dar cumprida resposta a esa pregunta: ademais de para coñecer mellor unha lingua, o dicionario serve para pasear por el e gozar sen límites.

Se non o credes, visitade, por favor, depaseoporeldiccionario, un encantador recanto da arañeira que engrosa, desde xa, a nosa selecta lista de lambetadas. E faino porque demostra, desde o castelán, que o dicionario pode ser aberto só porque si, só por pracer, só para gozar dun paseo por ese frondoso e lúdico labirinto de palabras.

 

Unha suxestión: se non vos é suficiente coas entradas comúns ou co reto semanal, podedes activar a etiqueta «ludolingüística» e dedicarvos a resolver enredos pentavocálicos, paronímicos, anfibolóxicos, escaleiras de palabras...

Unha verdadeira marabilla!

E falando de dicionarios, un recurso didáctico para rematar: Digalego, o dicionario en liña de Ir Indo, agora de balde. Máis de 65.000 entradas, con etimoloxías, traducións das voces a varios idiomas, conxugacións verbais... Unha boa nova, abofé!

Se chove, deixa chover

Despois dun outono sen auga, a chegada da choiva pareceu reverdecer non só o país, senón tamén o blogomillo. Así, xurdiu a brillante iniciativa de poñer en marcha un padrón dos recunchos blogueiros de noso. E tamén a propia choiva abrollou como tema central de interesantes comentarios aquí e acola. Traio hoxe só dúas mostras ben acaídas para Xogosdelingua.

Vía Carta Xeométrica, descubrín, en formato karaoke, a fermosa versión que Pablo Díaz fixo do poema «Chove en Galiza» de Xosé María Díaz Castro. Procedía da canle de Youtube «Cancións en galego». Por aquí, onde reloucamos por estes vídeos musicais subtitulados, dar con esta canle tan cargadiña de pezas listas para seren cantadas foi toda unha alegría.

Só uns días antes, en Caderno de Lingua, foi publicada unha entrada verdadeiramente monumental, chea de información, ligazóns e recursos arredor do noso case infindo universo léxico da choiva. Un tema que asocio sempre coa hipótese Sapir-Whorf da que falamos aló atrás. Lembrades? Aquela teoría segundo a cal a relación entre lingua e pensamento é tan estreita que a nosa fala condiciona o xeito de vermos o mundo. Esa teoría é a que explica, por exemplo, que o galego posúa unhas 100 palabras para nos referir á choiva. En función de diversos factores (o estado da auga, a súa cantidade ou intensidade, a presenza de vento...) a nosa lingua desenvolveu un amplo abano de termos dunha precisión extrema. Ademais da choiva (ou chuvia), chuvisca ou chuviña (do latín PLUVIA), temos: treboada, trebón ou torbón (do latín TURBO ‘movemento circular’); poalla, poalleira ou poallada (do latín PULVIS ‘pó en suspensión’); ballón ou balloada (do latín BULLIO ’ebulición’) e moitos, moitos outros (orballo, dioivo, cifra, mera, arroiada...).

É posible apreciar toda esta riqueza expresiva nun magnífico traballo publicado na rede polos profesores Anxo González e Victoria Ogando.

E para rematar, a proposta lúdica: se queredes poñer a proba os vosos coñecementos sobre o campo semántico dos ‘fenómenos atmosféricos’, xogade a resolver estes dous encrucillados (1 e 2).

Solución á mensaxe encriptada co código dos bailaríns (14-1-2016): Se aínda somos galegos é por obra e graza do idioma (Castelao)

«Puns» e encrucillados filosóficos

Xenial este pun inglés. Toda unha demostración da sabedoría filosófica de Nietzsche, de Kant e de Sinatra.

Coa presenza da Filosofía reducida ao mínimo nos plans de estudos, ben está dedicarlle unha entrada a esta magnífica escola de liberdade. Calquera diría, en tempos de pensamento globalizado, que o obxectivo é evitar na mocidade o exercicio autónomo e rigoroso do pensamento, mediante o cal formar individuos reflexivos, críticos e activos.

E a voltas coa Filosofía, aproveito para vos presentar un pequeno grande achado: unha restra de pasatempos en galego de tema filosófico. Encrucillados e sopas de letras en liña de Webdianoia, unha web destinada a estudantes de secundaria e de bacharelato cunha chea de materiais e recursos para o estudo da historia da Filosofía. 

Un recurso ludolingüístico para nos achegar de forma amena ao pensamento de Nietzsche, de Kant, de Aristóteles, de Hume, de Rosseau, de Protágoras, de Chomsky...

Cruciverbalismo e sesquipedalismo

O colega portugués Paulo Freixinho presentou hai uns meses no seu blog ludolingüístico unha pequena xoia do cruciverbalismo: o encrucillado coa palabra máis longa xamais incluída nun destes pasatempos. Trátase de Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, o nome da vila galesa de 58 letras da que xa falamos hai un tempo.

Iguala así o récord de Roger Squires, crucigramista de diarios británicos como The Times, The Daily Telegraph, The Guardian, Financial Times ou The Independent, que xa incluíra ese mesmo topónimo nunha das súas pezas uns anos antes.

Así explica Freixinho o poder que exerceu sobre el o sesquipedalismo.

Não resisti e criei umas Palavras Cruzadas tendo como base o nome de uma vila no País de Gales com 58 letras. Um passatempo com vários W e Y, o que obrigou a algumas palavras em inglês.

Aquí podes resolver en liña este encrucillado en portugués. E aquí tes o magnífico novo portal de Freixinho, Palavras Cruzadas.

E en galego lembra que podes poñer a proba o teu vocabulario, por exemplo, con estes encrucillados de ogalego.eu, de Anxo González Guerra e Victoria Ogando Valcárcel. 

Todos realmente recomendables.

Día Europeo das Linguas

O mapa anterior, tomado de Worldmapper, representa de forma gráfica como se distribúe a diversidade das máis de 6000 linguas faladas no planeta. Así vemos considerablemente agrandados estados co maior número de idiomas: Papúa Nova Guinea (820), Indonesia (737), Nixeria (510) ou a India (415).

Europa, o noso continente, reúne 800 millóns persoas e unhas 225 linguas repartidas por uns 47 estados. Malia todo, como apreciamos no mapa, esta variedade só supón un 3 % dos idiomas falados no planeta.

Para lle dar maior visibilidade ás linguas de Europa e para que a súa diversidade alcance o maior recoñecemento posible, o Consello de Europa declarou hai tempo a data de mañá, 26 de setembro, o Día Europeo das Linguas. Unha das iniciativas desta conmemoración foi publicar unha magnífica colección de carteis que axudan reflexionar sobre o feito inevitable da diversidade. Como é posible, se non, que un único son animal sexa materializado de formas tan diferentes segundo as linguas?

Nunha antiga entrada dabamos conta dun fantástico sitio que desenvolvía a mesma idea de forma máis dinámica, cos audios das onomatopeas. Lémbralo?

Para rematar, dous grandes recursos sobre a diversidade lingüística en Europa: un completísimo mapa interactivo e unha selección de datos e xogos da web oficial do Consello de Europa.

A estibar letras!

Outra oportunidade máis para poñer en práctica o teu inglés: o xogo Prose and Motion. O obxectivo é formar unha palabra concreta movendo as letras desordenadas pola pantalla. A dificultade é dar con esa voz e, sobre todo, facer os movementos someténdose ás estritas leis da física. Ao manexares o teu «rato-guindastre», converteraste nunha especie de estibador portuario que debe coller e trasladar as grafías a onde cómpre. 

Iso si, pantalla a pantalla, o nivel de dificultade vai aumentando: a propia forma das letras, as ramplas, os obstáculos que estorban, outros elementos móbiles... Resulta útil seguir as orientacións que se ofrecen en cada nivel.

E todo co fondo dunha coidada selección musical de pezas de piano... Ideal para reducir o estrés! Unha nova peza da nosa tipografía lúdica.

Adiviñas para cantar e aprender

Que arte a dos nenos e nenas de 2º de Primaria do CEIP Coirón de Dena! Adiviñas musicadas co ritmo apegadizo de Jamiroquai. O congro, o mexillón, a faneca, a solla e demais fauna mariña son os protagonistas. Animais ao redor dos cales tamén xiraban os poemas de Acuario, o libro de María Canosa que inspirou este proxecto audiovisual. 

Noutras entradas xa vimos como este sinxelo xogo de enxeño se converte nunha inestimable ferramenta didáctica polo seu carácter lúdico e motivador. Aquí deixo outras dúas mostras disto: 

Por unha parte, a serie de vídeos de «adiviñas recitadas» de PuntoGalego, blog do CPI Dr. López Suárez do Saviñao.

Por outra, «Que cousa é?», magnífico xogo interactivo de adiviñas de Margarita Fernández, do CEIP de Vilatuxe.

Por Dena, polo Saviñao ou por Vilatuxe, de novo adiviñas para recitar, cantar, bailar, xogar e aprender.

Deseñadores a liberar estrés

Os deseñadores gráficos, bechos raros por definición, teñen as súas manías. Por exemplo, unha das tipografías máis odiadas entre os profesionais do gremio é a Comic Sans. Moitos tamén senten especial aversión polas fontes con serifa (ese trazo ornamental nos extremos das letras).

Deseguido, dous xogos en liña ideados para descargar, a base de tiros, a tensión acumulada (por estas fobias ou por calquera outra cousa). Tan sinxelos que case non necesitan explicación. Dúas pezas máis para a nosa tipografía lúdica. 

Kill Comic Sans (Do the world a favor)

Tes que ser ben rápido para mover o cursor e atinar no disparo. O nome Comic Sans, escrito na mesma fonte, móvese por toda a pantalla e dar no albo non é doado. 

I Shoot the Serif

Xenial título que parafrasea o clásico de Bob Marley. A idea é disparar, nun tempo límite, a todas as tipografías con serifa que atopes. O nivel de dificultade vai sendo cada vez maior.

Adiante! Proba o poder desestresante dos shooter games!

Recoñeces este tipo?

Tan sinxelo como recoñecer o tipo de fonte que se nos presenta. Times New Roman? Arial? Monaco? Helvetica Neue?... Así son os dous novos xogos on line que acrecentan a nosa colección de tipografía lúdica. Dous sinxelos pasatempos que poñen a proba os nosos coñecementos de tipografía.

The Rather Difficult Font Game, creado polo blog I Love Typography, é un xogo onde precisas identificar, entre catro posibles, a fonte á que corresponden uns caracteres. 

E a seguir, Typewar, baseado no mesmo procedemento mais desta volta con só dúas posibles alternativas para elixir.

A tipografía axuda a establecer unha personalidade distinta, única, nos teus textos. Saber recoñecer e empregar as distintas fontes é unha habilidade poderosa. Así que xa sabes... a adestrar!

O poder da coma

Non hai moito, camiño de volta á casa, tiven esta conversa vía WhatsApp:

—Urxe comprar algo?
—Non comprei pan.

Parei a mercar e, como podedes imaxinar, ao entrar pola porta da casa, descubrín que acababa de gastar nunha barra de máis o que se aforrara comas («Non, comprei pan»).

Unha anécdota sobre o valor da ortografía que deu para unhas risas e que me volveu á cabeza ao descubrir, en tranfegandoronseis, este vídeo sobre a difícil vida da coma, e doutros signos ortográficos, nun mundo rexido pola angustiosa rapidez dos soportes virtuais. Un mundo de crise e de precariedade laboral, sen dúbida. ;-)

E para compensar tanto «desleixo ortográfico», aquí deixo a ligazón dunhas completísimas actividades interactivas elaboradas por José M. Boo Pouso do CEIP de Frións (en Ribeira).

Canto ollo tes para o «kerning»?

Xa vimos aquí ou aquí como de divertidos poden resultar os distintos tipos de letras. Na arañeira hai unha chea de xogos en liña de balde que explotan esa faceta lúdica da tipografía. Hoxe presentámosche un deles: Kern Type.

En tipografía, denomínase kerning ao axuste do espazo entre letras para mellorar a aparencia dun texto e facilitar a súa lectura. En galego poderiamos chamalo interletraxe. O xogo Kern Type, do deseñador Mark MacKay, pon a proba a túa habilidade para determinar este espazo correcto entre letras. Debes facelo con dez palabras compostas por cadansúa fonte. Cada intento será comparado coa solución correcta. Dependendo da túa precisión, conseguirás máis ou menos puntos.

Ideal para deseñadores ociosos, para friquis amantes da tipografía e para calquera que se enganche aos xogos só para bater as propias marcas.

Ah!, e prometo volver com máis tipografía lúdica.

A túa nave: a letra «A» helvética

De novo atrapoume un aquel nostálxico (terei que facermo mirar!). Foi ver este videoxogo chamado Vetica e retrocedín ata os primeiros 80 do século pasado. Daquela toda a rapazada quedara coa boca aberta ao enredar cos videoxogos por primeira vez. Que marabilla aqueles Atari! As súas máquinas de marcianiños convertéronse decontado nas raíñas dos salóns recreativos. Seguía a entreter o futbolín ou as pinball, mais o primeiro que buscabamos sempre era a partida no Pacman, no Space Invaders, no Donkey Kong... Os mellores naqueles xogos espertaban auténtica admiración: pequenos heroes Jedi locais.

Se algunha vez vivín algo próximo a unha ludopatía, penso que foi daquela: as moedas de cinco pesos axiña voaban pola ansia de remexer no joystick e machucar nos botóns.

 

Este Vetica está pensado precisamente para geeks nostálxicos coma min e para xente nova con predilección polos «retro-xogos». Co aliciente engadido de ter só letras como protagonistas. Nun xogo de batallas espaciais a medio camiño entre o Space Invaders e o Asteroids, o teu «Falcón Milenario» é unha simple letra «A» helvética. As demais letras do alfabeto e outros símbolos tipográficos (tamén da mesma fonte helvética) intentan acabar contigo. Debes destruílos ti antes, abrirte camiño a través de 13 niveis e acumular a maior cantidade de puntos.

Contas con 12 armas diferentes, a posibilidade de minorar a velocidade, de recuperar vidas... En fin, misión doada! Adiante, que a forza da letra «A» helvética te acompañe!

Polo que vin, só dispoñible en App Store.

Para aprendermos frases feitas

Star Wars Episode IV: A New Hope

Harry Potter and the Philosopher’s Stone

Crocodile Dundee

Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back

Hot Shots!

«Cheirar a can», «Saír a fume de carozo», «Facer as beiras», «Poñer o carro diante dos bois», «Estar na berza»... Frases feitas de noso tiradas de filmes e chantadas sobre os seus fotogramas por xentileza de Pelisdobradasaogalego. 

A expresividade non se aprende en manuais, por iso resulta tan útil escoitar estas frases feitas no seu contexto. Desta volta, nas versións dobradas ao galego de filmes de grande éxito de público. Canto non teriamos avanzado no proceso de normalización de gozarmos dunha oferta digna de produtos audiovisuais na nosa lingua!

  

En todo caso, aquí deixo tamén unhas entretidas actividades interactivas para aprendermos e practicarmos algunhas das expresións coloquiais máis comúns do noso idioma. Un magnífico traballo de Félix Pimentel Tubío do CEP Pilar Maestú Sierra (A Pobra do Caramiñal).   

O gran reto «cinematotipográfico»

Para lle dar a benvida ao novo ano, un xogo! Cantas destas letras sodes quen de asociar a un filme?

Se vos gusta o cine e a tipografía, xa tedes o voso pasatempo ideal! Navegando pola rede dei con «The Empire Poster Quiz», un concurso (cuns aniños xa) que consiste en adiviñar os filmes de cuxos carteis foron tomadas unhas letras. A proposta ludolingüística xurdiu da revista Empire, a publicación especializada en cine máis vendida no Reino Unido.

Aló atrás xa vimos o rendemento lúdico desta combinación de tipografía e cine. Con todo, esta idea pareceume caralluda! Unhas letras resultan bastante fáciles e outras difíciles abondo. A vantaxe é que se pode comprobar directamente de que filme se trata. Iso si, de evitardes a tentación de acudir ás solucións, seguramente precisaredes mergullarvos en google para dar co título orixinal en inglés (todos son filmes de fala inglesa). Eu dei adiviñado uns 10 do total de 46.

Quen se anima? Seguro que tamén é divertido facelo en grupo.

A xogar con «Lyricstraining»

Cada pouco tempo, como ben sabedes, en Xogosdelingua prescribimos unha pequena dose de karaoke. Poucas ferramentas máis lúdicas e entretidas para a aprendizaxe de idiomas ca o invento de Daisuke Inoue.

Ben o saben os creadores de Lyricstraining, unha web que permite, de balde, practicar varias linguas mentres vemos vídeos musicais. Os idiomas dispoñibles, polo de agora, son o inglés, o francés, o alemán, o castelán, o italiano, o neerlandés e o portugués.

O funcionamento é ben sinxelo, escóllese un videoclip e un nivel de dificultade (principiante, intermedio, avanzado ou experto). No nivel máis doado, reprodúcese o texto da canción só cuns poucos ocos en branco que o xogador debe completar. Mentres que ao elixirmos un nivel máis difícil a letra aparece cun maior porcentaxe de ocos en branco. Poténciase así tamén a capacidade de memorización.

Un xogo entretido e, asemade, de grande utilidade didáctica. Préstache intentalo, por exemplo, con «Twist and shout» de The Beatles ou con «Leãozinho» de Caetano veloso? A cantar!