Non apto para sesquipedalofóbicos

Ollo! O comentario de hoxe non é apto para quen padeza hipopotomonstrosesquipedaliofobia. Quedades advertidos!

Mais de pouco serve o aviso de descoñecerdes o significado do «palabro». Aí vai a explicación por vía etimolóxica: «hipopoto-» (‘grande’) «-monstro-» (‘monstroso’) «-sesquipedalio-» (do latin «sesquipedalia», de «sesqui-» ‘unha vez e media’ e «-ped» ‘pé’, é dicir, ‘palabra grande’) e «-phobia» (‘medo’). Gran sentido do humor o do carallán que lle puxo un nome de 33 letras a este ‘medo irracional ás palabras longas’.

Máis alá da brincadeira, a designación técnica deste padecemento é megalologofobia ou sesquipedalofobia, trabalinguas moito máis «asequibles». Unha fobia que describe o temor que se sente ao ter que pronunciar, nalgunha conversa ou fronte a un público, palabras longas e pouco frecuentes. Trátase dun trastorno causado polo medo ao ridículo ou a ser considerado pouco culto ou pouco intelixente. Decote esta fobia, polo que se ve, vén acompañada de timidez social.

O caso é que por aquí xa teñen pasado palabras ben longas: unhas de orixe literaria, outras científica... Aínda que o galego non ten a facilidade doutras linguas para formar esas palabras de extensión desmesurada, hai pouco dei cun interesante artigo do Portal das Palabras que nos fala dalgunhas verbas de noso dignas campioas do sesquipedalismo galaico: 

esternocleidomastoideo (22 letras)
preterintencionalidade (22 letras)
contrarrevolucionario (21 letras)
electroencefalografía (21 letras)
extraterritorialidade (21 letras)
magnetohidrodinámica (20 letras)
otorrinolaringoloxía (20 letras) 

Sen termos en conta todas as posibles ampliacións mediante sufixos (electroencefalografista ou contrarrevolucionariamente), estas son as xigantes recoñecidas polo noso dicionario oficial da Real Academia Galega. Déixovos coa ligazón, non perdades detalle!

Pon un palíndromo na túa vida

A cada pouco é bo unha pequena dose de palíndromos: eses engaiolantes enunciados reversibles que estimulan como ningún outro a nosa imaxinación e o noso espírito lúdico. E desta volta, o meu último achado na arañeira: os palíndromos ilustrados de salvaxemente.blogspot.com. Pezas que se achegan ao humor gráfico e que posúen, na liña do propio blog, un aquel alternativo e satírico tan de agradecer.

En comparación con outros idiomas, o galego ten proporcionalmente menos voces palindrómicas. Nisto inflúe, sen dúbida, o querenza da nosa lingua polos ditongos; e o predominio dos decrecentes («oi», «au»...) sobre os crecentes («io», «ua»...). Con todo, sen parar moito a pensar, á cabeza veñen axiña unhas cantas palabras capicúas: oso, ollo, anana, reter, aérea, sopapos...

O Portal das Palabras, esa xoia da ludolingüística galega en liña, ofrécenos unha entrada que non debemos perder sobre algúns dos máis curiosos palíndromos recollidos no Dicionario da Real Academia Galega: esexese, anilina, radar, anona, rañar. seses, reler.

Anímate e pon un palíndromo na túa vida. Non é tan difícil. E, de precisares algo de axuda, lembra que dispós de utilísimos xeradores coma este.

A mallar no polbo

En sesión solemne, e tras deixar transcorrer un tempo prudencial para que arrefriase a polémica relativa á denominación do noso cefalópodo máis popular, o egrexio consello consultivo de Xogosdelingua debateu a fondo tan escorregadiza cuestión e decidiu facer público o seguinte comunicado:

Non podemos aceptar, nin aceptaremos, que se admita a validez da parella léxica polbo - pulpo. Esta solución dual non só resulta ruín e contraria ao espírito globalizador imperante, senón tamén inútil fronte á inevitable deriva que leva ao peixe grande a papar o pequeno (e quen di peixe podería dicir polbo). 

Xa que logo, propoñemos unha solución moito máis acaída aos nosos tempos: instamos á Real Academia Galega a aceptar nos seus dicionarios e vocabularios, con rango de oficialidade, o trío polbo - pulpo - octopus.

Unha medida que, de se estender ao conxunto do corpus léxico do galego, encaixaría á perfección no noso sistema educativo, dotado desa inmellorable repartición equilibrada ao 33 % de galego, castelán e inglés. Iso sen contar coa harmonía sonora que lle achegaría á nosa fala unha base léxica trilingüe. E como proba, aquí queda a inesquecible versión que Celso Álvarez Cácamo fixo hai uns anos, en galecastenglish, do noso clásico «Deitado frente ao mar», de Celso Emilio Ferreiro.

Lingua proletarian de mi people!
Eu hábloa because sí, porque I like it,
because me peta and quiero y dame a gana,
because me sae de inside, allá do bottom
de una sadness aceda que me encircles
al ver so many idiotas desleigados,
pequeños mequetrefes without roots,
que ao wearing la corbata xa don’t know
afirmarse in the love of devanceiros,
to speak a fala madre,
the speech of our abuelos we have mortos,
y ser, co face erguido,
mariñeiros, labriegos of the language,
oar and arado, bow y rella siempre.

Eu speak it porque yes, because me gusta,
e quero be with mine, coa people mía,
next to the homes good que suffer largo
una history told en otra lingua.

I don’t falo for soberbios,
non hablo para os vile and poderosos,
no speak for the finchados,
non hablo for the stupid,
yo non speak prós empty,
que hablo prós que endure reciamente
mentiras and injustice de cotío;
for those que sweat y choran
a llanto cotián de butterflies,
de fire y vento sobre os ojos naked.

Eu non can separar las miñas words
from todos los que suffer neste mundo.
Y you vives no world, tierra miña,
craddle de my estirpe,
Galicia, dulce mágoa of las Spains,
laying rente the sea, ise camino...

Saúde e terra! Salud y tierra! Health and land!

A xogar co Portal das Palabras

Como moitos de vós xa saberedes, botou a andar o Portal das Palabras, un proxecto en liña da Real Academia Galega e da Fundación Barrié que busca difundir o noso léxico de forma dinámica e lúdica. O portal inclúe vídeos divulgativos, xogos, recursos didácticos e mesmo unha actualización do dicionario virtual da RAG (con sistemas de busca avanzada, sinónimos e versións para dispositivos móbiles).

Como xa comentei nalgunha ocasión, botábanse en falta na arañeira iniciativas que permitisen un achegamento lúdico á nosa lingua. Por sorte, este imaxinativo proxecto vén encher un chisco ese baleiro. Deseguido preséntovos os xogos en liña que ofrece o Portal das Palabras e a súa descrición:

Canto sabes?
Hai que escoller os sinónimos ou as palabras que se relacionan entre si. O nivel vén indicado polas barras da iconiña (inicial, unha; medio, dúas; superior, tres).

Dimo con letras
Despois de escoitar un termo hai que escribilo correctamente. É para comprobares a ortografía que sabes.

Apunta ben
Temos unha serie de imaxes ás que lles hai que poñer nome. Estes escóllense dunha listaxe de termos que presentamos.

A ver se dás...
Sobre un termo, hai que escoller a definición que mellor se achegue ao seu significado.

Verdadeiro ou falso
Preséntase unha frase na que se destaca un termo. Hai que dicir se a oración é verdadeira ou falsa. Podes escoller o nivel que che interese.

Opa!
Hai que lles dar a volta ás cartas e sinalar as que se relacionan entre si.

Só unha vale
Achégase unha definición e hai tres termos entre os que escoller un. É dicir, das tres palabras, só unha vale!

Parabéns á RAG e á Fundación Barrié por sacar adiante un proxecto tan valioso como necesario. Unha delicia para maiores e pequenos con gusto por xogar coa lingua e por aprender!

Apalabrados: «app» para xogar en galego

Hai escasamente un mes dei con esta noticia na revista Código Cero: «Xa é posible xogar a Apalabrados en éuscaro (e axiña en galego)». Para os amantes dos xogos de palabras na nosa lingua podería ser unha das novas do ano! Poder xogar con esta app nos nosos teléfonos sería unha marabilla, ademais dun paso máis na normalización lingüística no ámbito das novas tecnoloxías (que avanza tan devagar).

Apalabrados é unha versión do Scrabble para dispositivos móbiles: un xogo de palabras cruzadas on line para o sistema iOS. Orixinalmente naceu, coma sempre, en inglés, co nome de Angry Words. A alguén se lle ocorre que complexa táctica comercial hai detrás deste nome? ;-) O certo é que un xogo de mesa tan clásico e popular non precisaba desta estraña reviravolta. En fin, Apalabrados, a denominación para a versión galega, portuguesa e castelá, resulta moito máis acaído.

Ao ter carácter multixogador, podes enfrontarte a calquera en calquera momento, basta con que o/a opoñente descargue tamén o xogo. Como sucede no Scrabble, enfróntaste a un taboleiro baleiro cun feixe de letras. Cada vez que introduces unha palabra, o/a contrincante recibe a notificación vía e-mail de que é a súa quenda. E así ata que gaña o/a mellor!

Esperemos que non haxa que agardar demasiado para que os contactos entre Etermax e a RAG dean axiña os seus froitos. Oxalá!

Ah!, e por se alguén non o coñece, aquí deixo o enlace de galapps, unha valiosísima iniciativa que nos ofrece, na nosa lingua, un conxugador verbal, un tradutor e un dicionario para iPhone e iPad, dispoñibles na App Store de Apple.